Activisten maken zich op voor een grote demonstratie in Syrië vandaag, de dag dat ze gedoopt hebben als ‘De Grote Vrijdag’.
Vrijdag is de gevaarlijkste dag van de week voor de regimes in het Midden-Oosten. Regeringen die onder druk staan verwachten een wekelijks escalatie van hun positie elke week op vrijdag, de dag van het gezamelijke islamitische gebed. Waarnemers vragen zich telkens af hoeveel vrijdagen nog, bijvoorbeeld voor de president Saleh in Yemen of Al-Assad in Syrië. Het zou me niet verbazen als de bloeddruk van menige president, emir en koning en hun verwanten en vrienden, op vrijdags, omhoog schiet en dat de artsen en privéklinieken het extra druk hebben, op de dag waarop iedere ander in het land vrij heeft.

Waarom op vrijdag?

Maar waarom vinden demonstraties, protesten en onrust vooral op vrijdags plaats? Omdat mensen samen gaan bidden is het antwoord. Onder totalitaire regimes is het verboden om te vergaderen of publiekelijk bij elkaar te komen in welke vorm dan ook. De noodwetten die overal gelden in het Midden-Oosten maken de moskee tot de enige toegestane vergaderruimte waar grote groepen mensen publiekelijk bij elkaar kunnen komen zonder dat de deelnemers het risico lopen opgepakt te worden wegens hun deelname aan de bijeenkomst.
Zodoende is de religie verworden tot een politiek instrument bij uitstek. Toch is dat maar een deel van het antwoord. Hetzelfde argument zou dan namelijk ook moeten gelden voor de kerken. En toch is de zondag, na afloop van de het zondagsgebed, geen politieke actiedag voor christenen geworden, terwijl christenen in alle islamitische landen nog meer te lijden hebben onder vervolging en onderdrukking.
Hier wordt het verschil tussen het christendom en de islam duidelijk. Christenen grijpen hun godsdienst niet aan als een instrument van politiekactivisme. Moslims wel.


Syrië meest oppressieve regime ter wereld

Het Syrische regime heeft geprobeerd het volk te kalmeren door concessies te doen, zoals het afschaffen van de noodwet die al 48 jaar van kracht is. Dit is echter niet genoeg, aangezien de regels voor onderdrukking van het volk niet alleen in de noodwet vastbesloten liggen maar ook in het strafrecht en zelfs in sommige artikelen van de constitutie. Syrië is een van de meest oppressieve regimes ter wereld en telt bijvoorbeeld 15 verschillende soorten van veiligheidsdiensten.
Ook zonder noodwet mogen deze opressieve apparaten mensen oppakken, vasthouden en martellen zonder enige vorm van proces of verantwoording. De protesten die sinds 18 maart steeds heviger aan het worden zijn, gaan vermoedelijk nog lang door. Of dat uiteindelijk zal leiden tot meer democratisering in het land, daar ben ik niet zo zeker van. Vermoedelijk wordt Syrië een tweede Lybië en zal het Westen zich dan weer afvragen of ze moeten ingrijpen.

Nahed Selim, publiciste, schrijfster en beëdigd tolk Arabisch is in 1953 geboren in Egypte. Selim woont sinds 1979 in Nederland en schrijft af en toe critische columns voor Trouw, de Volkskrant en NRC Handelsblad over de islam, vrouwenemancipatie en integratie. Eerder publiceerde ze de roman Brieven uit Egypte (2000), De vrouwen van de profeet (2003) Zwijgen is verraad (2005), Allah houdt niet van vrouwen (2007) en Scheurkalender van de islam (2007). In 2006 ontving ze de Harriët Freezerring van Opzij voor haar inzet tot het moderniseren, humaniseren en feminiseren van de islam.