Het is een woelige politieke tijd in Zuid Afrika. Vorige week ontsloeg
president Jacob Zuma twee ministers, en de hoofdcommissaris van de
politie is voor onbepaalde tijd op non-actief gesteld. Alledrie zouden
ze corrupt zijn.

Hoewel Zuma de lof krijgt voor dit assertieve optreden, is het één van
de meest invloedrijke vrouwen in Zuid-Afrika die deze politieke
herschikking leidt. Thuli Madonsela is de ‘public protector’ van Zuid
Afrika, een ambt dat ongeveer hetzelfde is als de nationale ombudsman
in Nederland. Het valt onder haar bevoegdheid om corruptie binnen het
openbare bestuur te onderzoeken, er over te publiceren en
aanbevelingen te doen.

Madonsela onthulde dat Sicelo Shiceka, minister van samenwerkend
bestuur en traditionele aangelegenheden (verschillende stammen hebben
hun eigen bestuur en rechtsregels) onder meer een slordige 60.000 euro
uit de staatskas verkwistte aan bezoekjes aan zijn minnares, die in
Zwitserland in de gevangenis zit voor drugshandel.

Vervolgens publiceerde Madonsela in juli een rapport waarin ze
blootlegde dat Gwen Mahlangu-Nkabinde, minister van publieke werken en
Bheki Cele, de hoofdcommissaris van de politie beiden verwikkeld waren
in een schimmige lease van een kantoorpand, waarbij de geldstromen
niet transparant werden verantwoord.Ze adviseerde Zuma dat hij stappen moest nemen.
Deze week viel uiteindelijk het doek voor de drie hoofdpersonen.

Madonsela navigeert door een mijnenveld. De politie was bepaald niet
gelukkig met haar werk en begon in juli een tegenaanval. Ze stelden
dat Madonsela zelf verrijkend zou hebben gehandeld toen ze jaren
geleden in dienst was van een regeringscommissie. Er kwam een
politie-inval in haar kantoor waarbij er computers in beslag werden
genomen. Daarnaast waren er geruchten dat ze gearresteerd zou worden.
Ze bleef kalm en stelde dat de aantijgingen op leugens waren
gebaseerd. De ‘zaak’ tegen haar liep met een sisser af.

Mensenrechtenorganisaties vroegen de president om haar te bescherming
te bieden, vanwege de intimidatie van de politie. Een columnist
schreef bang te zijn dat Madonsela ‘door de knieschijven zou worden
geschoten’. De ombudsvrouw zelf is onbekommerd, in een radio interview
stelde ze niet bang te zijn. ‘Ik zal doorgaan met het uitvoeren van
mijn grondwettelijke taak.’

Met de ontslagen vorige week is de reputatie van Madonsela in elk
geval bestendigd. Een provinciale wethouder die recentelijk door de
oppositie werd beschuldigd van corruptie, nodigde de ombudsvrouw bij
voorbaat al uit haar zaak te onderzoeken.

Madonsela heeft zich, temidden van wijdverspreide corruptie in het
openbaar bestuur, ontwikkeld tot een geweten van de natie waar niet
mee te sollen valt.

Ruth Hopkins is journalist (print en radio) correspondent Zuid-Afrika (o.a. Parool) en ook internationaal jurist. In 2005 schreef Hopkins het boek 'Ik laat je nooit meer gaan', over vrouwenhandel. Tot voor kort had ze een interviewrubriek voor Opzij en publiceerde eerder o.a. in Parool, NRC Handelsblad, Vrij Nederland.

www.ruthhopkins.eu