Afgelopen weken stond het verhaal van Zainab al-Hosni, een achttienjarig Syrische meisje, in alle internationale media. Ze zou het eerste meisje zijn dat sinds het begin van de volksopstand in de gevangenis werd vermoord. Vooral de manier waarop dat gebeurde, maakte haar tot een symbool van de wreedheid van het Syrische regime. Haar hoofd en benen waren afgehakt door de veiligheidstroepen en haar huid was grotendeels gevild.
Maar verleden week verscheen dezelfde Zainab op de Syrische staatstelevisie. Alle verhalen over haar ontvoering en dood zijn leugens, vertelde ze. Wie moeten we nu geloven?

bloem der natie

Maar niet alleen Syrische activisten hebben de hele wereld laten weten dat Zainab al-Hosni is vermoord, ook mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Human Rights Watch deden dat. Zo meldde laatstgenoemde dat Zainab eind juli was verdwenen en dat de autoriteiten haar stoffelijk overschot in september hadden overhandigd aan haar nabestaanden. De familie zou haar ondanks haar verminkingen toch hebben kunnen identificeren.
Duizenden mensen gingen met haar foto de straat op om te protesteren tegen de wreedheid van het regime. Voor activisten werd ze een symbool van de opstand en de bloem der natie.

mishandeling

Het meisje dat op de televisie verscheen en dat sprekend op Zainab leek, vertelde dat ze helemaal niet was ontvoerd door de veiligheidsdienst, maar dat ze van huis was weggelopen omdat haar broers haar mishandelden. Ze was naar familieleden gevlucht en vroeg vergeving aan haar moeder.
Indien het meisje op de televisie de ware Zainab is, zit ik met een dilemma. Moet ik de broers bewonderen voor hun verzet tegen het Syrische regime of verafschuwen omdat ze hun zus mishandeld hebben?

lookalike

Maar er doemen nog meer dilemma’s op. De familie, althans een deel ervan, verklaarde dat het meisje op de televisie inderdaad hun Zainab was, terwijl de Syrische activisten op hun website 'De Syrische Revolutie' meldden dat ze slechts een lookalike was en dat het hele verhaal een list was van het regime om mensen te misleiden.
In een gezamenlijke verklaring lieten Amnesty International en Human Rights Watch (HRW) afgelopen woensdag, 5 oktober, weten dat er een onafhankelijk onderzoek moet komen naar de identiteit van het verminkte stoffelijk overschot dat aan de familie is overhandigd. Toch brengt een dergelijk verhaal de beide mensenrechtenorganisaties in een precaire positie. Ze kunnen de verhalen die ze publiceren over de gebeurtenissen in een land als Syrië niet zelfstandig controleren. Er is dus geen sprake van een objectieve bron. Mogen ze in dit geval helemaal afgaan op wat de activisten aldaar hun voorschotelen?

kritische blik

In het algemeen vraag ik me dus af of we in het westen alles wat de opstandelingen daar melden voor zoete koek moeten aannemen? Of hebben onze media toch de plicht om zulke verhalen eerst naar waarheid te controleren alvorens ze het als een voldongen feit presenteren? Helaas mogen buitenlandse journalisten Syrië niet in. En het is begrijpelijk dat men liever de verhalen van activisten gelooft dan die van het barbaarse Syrische regime dat gewelddadig optreedt tegen het volk. Toch stoor ik me soms aan het ontbreken van een kritische blik van onze media. Die kan immers door beide partijen in het conflict worden gemanipuleerd. Laten we ook niet vergeten dat het hier om een strijd om de macht gaat en dat de andere partij niet per definitie beter is, totdat dit blijkt. Dat legt een zware verantwoordelijkheid op onze media en ook op onszelf.

Nahed Selim

Nahed Selim, publiciste, schrijfster en beëdigd tolk Arabisch is in 1953 geboren in Egypte. Selim woont sinds 1979 in Nederland en schrijft af en toe kritische columns voor Trouw, de Volkskrant en NRC Handelsblad over de islam, vrouwenemancipatie en integratie. Eerder publiceerde ze de roman Brieven uit Egypte (2000), De vrouwen van de profeet (2003) Zwijgen is verraad (2005), Allah houdt niet van vrouwen (2007) en Scheurkalender van de islam (2007). In 2006 ontving ze de Harriët Freezerring van Opzij voor haar inzet tot het moderniseren, humaniseren en feminiseren van de islam.