Feministen hebben in de jaren tachtig van de vorige eeuw de zestiende-eeuwse dichteres Anna Bijns (1493-1575) als boegbeeld omarmd en een literaire prijs naar haar vernoemd die nog steeds om het jaar wordt uitgereikt.
Raar eigenlijk dat er nu pas een gedegen biografie over Anna Bijns en haar tijd is verschenen, getiteld Anna Bijns van Antwerpen. Is Anna Bijns, dochter van een kousenmaker/rederijker, inderdaad een feministische oermoeder?

In veel opzichten is ze dat wel, toont dr. Herman Pleij aan, auteur van de zojuist genoemde biografie. Zo heeft ze als alleenstaande vrouw maar liefst tot haar tachtigste gewerkt als onderwijzeres. Ze was ook nog een zakenvrouw die het vastgoed van haar Antwerpse familie beheerde.
Maar het allerbelangrijkst is natuurlijk dat ze haar literaire talenten ten volle heeft ontplooid. Tijdens haar leven zijn er al drie boeken van haar hand verschenen. En er zijn zo’n 30.000 versregels en meer dan 220 gedichten van haar bewaard gebleven.
Ze heeft hartstochtelijk over de ongebreidelde erotische verlangens van vrouwen gedicht. In haar rijmen gaat ze regelmatig tekeer tegen een geheime minnaar die haar veel pijn heeft gedaan. Ze had graag met hem willen trouwen maar hij bleek trouweloos.
In latere gedichten begint ze zich tegen het huwelijk af te zetten. ‘Snel getrouwd is lang berouwd’ en ‘het gelukkigst is een vrouw zonder man.'

Maar in andere opzichten was Anna Bijns, geboren en gestorven in Antwerpen, behoudend. Zo was ze een vrome katholiek die niets moest hebben van de hervormingen in de kerk.
En ze hield er ook niet mis te verstane anti-feministische opvattingen op na. Zo ging ze mee met het gedachtegoed van haar tijd dat vrouwen wispelturig, wankelmoedig en ongeschikt voor leidinggevende functies zouden zijn.
Verder stak ze in haar refreinen de draak met pantoffelhelden die hun bazige echtgenote niet onder de duim wisten te houden. Ook die bazige huisvrouwen kregen vuurwerk van haar, want schelden kon ze als de beste.

We kunnen het Herman Pleij niet kwalijk nemen dat hij het feministisch imago van Anna Bijns nuanceert. Maar ook na het lezen van zijn doorwrochte geschiedschrijving kun je niet anders dan concluderen dat het heel terecht is dat er een literaire prijs naar deze bijzondere en getalenteerde kunstenares is vernoemd.

Uitgeverij Bert Bakker. € 24,95