Iedere maand voegt een feministe een boek toe aan deze bibliotheek. Femke Halsema kiest voor Richard Yates.

Toen ik speurend voor mijn boekenkast stond, realiseerde ik me dat ik de uitnodiging van Marja Pruis al te lichtzinnig had aanvaard. Geen Fay Weldon of Marilyn French. Wel een verkreukeld exemplaar van het Hite Report van Shere Hite, maar daar bewaar ik eerlijk gezegd geen enkele herinnering aan. Wat ik me wel goed herinner, is De schaamte voorbij van Anja Meulenbelt, dat ook beduimeld in mijn kast staat, maar vooral omdat ik het als 16-jarige smeuiig en ranzig vond. Dat gold eigenlijk ook voor de onvolprezen Amerikaanse feministen van de tweede golf die ik net noemde.

Eigenlijk ben ik geen liefhebber van 'feministische literatuur'

Natuurlijk ben ik me bewust van de grote betekenis van Virginia Woolf, Simone de Beauvoir en anderen voor de vrijheid en onafhankelijkheid van vrouwen, maar ik zou liegen als ik zei dat hun werk sporen in mijn leven heeft achtergelaten. Hun onvermijdelijke opname in deze bibliotheek laat ik dan ook graag aan anderen over.
Eigenlijk ben ik geen liefhebber van 'feministische literatuur', althans van boeken die zijn geschreven met de bedoeling de achterstelling van vrouwen op te heffen. Ik hou wel heel erg van boeken die de beklemming en onvrijheid in een traditioneel vrouwenleven terloops en zonder politieke moraal beschrijven. Het boek dat de meeste indruk op mij heeft gemaakt, besefte ik nog eens toen ik onlangs de mooie verfilming zag, is Revolutionary Road van Richard Yates uit 1961.

Bohemien met acteerambities

April Wheeler, de vrouwelijke hoofdpersoon, noemt zichzelf 'anders'. Ze is een bohemien met acteerambities die denkt dat grootsheid om de hoek op haar wacht. Ook haar man Frank wil zich niet voegen naar de vereisten van het burgerlijke bestaan maar met reizen 'zichzelf vinden'. Van hun vrijgevochtenheid blijft weinig over als kinderen zich aandienen en zij zich terugtrekken in de suburbs, waar het betalen van de hypotheek het levensritme bepaalt.

Revolutionary Road is het verslag van een huwelijk dat ineenstort. Maar het legt vooral heel scherp de tragiek bloot van een vrouw die zich bekneld voelt door de conventies van haar tijd. Terwijl Frank zich relatief gemakkelijk verzoent met het leven in de buitenwijken en zichzelf de pleziertjes gunt van affaires en cafébezoek, is April eenzaam met geen andere afleiding dan echtelijke ruzies. Getergd stelt zij voor het hele gezin naar Parijs te verhuizen, waar zij kan gaan werken en Frank zichzelf kan vinden. Hoewel Frank haar steunt, valt haar vlucht uit de suburbs in duigen als zij zwanger blijkt van hun derde kind. Frank wil in suburbia blijven, ook omdat hij inmiddels promotie heeft gemaakt. April sterft door de abortus die zij pleegt.

Ze is alledaags en dat verdient ook een plek

April Wheeler zou een klassieke, tragische heldin zijn als Yates niet ook haar tekortkomingen fijntjes laat zien: haar zelfbedrog en zelfmedelijden en haar hardvochtigheid jegens haar man. Dat maakt tegelijkertijd haar ellende niet kleiner of minder invoelbaar, maar herinnert vooral aan de dubbele opdracht van emancipatie: bevrijding betekent het overwinnen van onderdrukkende mannen, conventies en regels, maar het vereist ook discipline en strijdvaardigheid om je leven te veranderen. April Wheeler mist de wil, ze is alledaags en dat verdient - ook - een plek in de Feministische Bibliotheek.