Vrouwelijke canon

Afbeelding bij Vrouwelijke canon

1636
Anna Maria van Schurman (1607-1678) volgt als eerste vrouw onofficieel colleges van de (Utrechtse) universiteit, van achter een gordijntje. Ze wordt dichteres en kunstenares.


1871
Aletta Jacobs (1854-1929) is de eerste vrouw die officieel wordt toegelaten tot een Nederlandse universiteit. Zij behaalt als eerste vrouw haar artsexamen. Haar hele leven komt ze op voor de rechten van vrouwen.

1871
Op 17 oktober richt Betsy Perk (1833-1906) de Algemeen Nederlandsche Vrouwenvereeniging Arbeid Adelt op met als doel vrouwen uit de midden- en hogere klassen de gelegenheid te geven om voor geld te werken. Na enige tijd splitsen conservatieve krachten zich af in Tesselschade. Op 1 januari 1953 worden de krachten gebundeld en is de vrouwenvereniging Tesselschade-Arbeid Adelt een feit.

1888
Oprichting eerste vrouwelijke studentenvereniging Groningsche Vrouwelijke Studenten Club Magna Pete. Sinds 1970 is deze club gefuseerd met het mannencorps en bestaat nog steeds onder die naam: Groninger Studentencorps Vindicat atque Polit.

1885
Henriëtte van der Meij (1850-1945) begint bij de Middelburgsche Courant en wordt hiermee de eerste betaalde journaliste van Nederland.


1890
Vanaf dit jaar wordt Nederland geregeerd door koninginnen: Wilhelmina (de eerste acht jaar vertegenwoordigd door haar moeder Emma, omdat ze nog niet meerderjarig is), Juliana en Beatrix.

1898
Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in Den Haag. Deze tentoonstelling brengt vrouwenarbeid voor het eerst in de geschiedenis onder de publieke aandacht.


1900
Roosje Vos richt de eerste Nederlandse vakvereniging voor vrouwen op, de coöperatie Samenwerkende Linnennaaisters. Binnen de SDAP voerde zij ook strijd voor het vrouwenkiesrecht.


1911
Annie Mankes-Zernike wordt de eerste Nederlandse vrouwelijke predikant.



1912
Voor het eerst wordt in Nederland Internationale Vrouwendag gevierd, aanvankelijk nog met het doel kiesrecht voor vrouwen af te dwingen.


1922
Vrouwen in de Lutherse kerk kunnen predikant worden. De synode van de Evangelisch-Lutherse Kerk besluit, naar aanleiding van een vraag van een studente, dat het reglement over proponentsexamen, toelating tot het predikambt en beroepbaarheid ook op vrouwen van toepassing is.

1924
Mr. Dr. Johanna Cornelia Langeraar (1891-1946) wordt benoemd tot inspecteur der directe belastingen in Nijmegen. Met deze benoeming werd zij de eerste vrouwelijke belastinginspecteur in Nederland.

1926
Omdat men zich niet met het besluit van 1922 kan verenigen, wordt de vrouwenordinatie door de Evangelisch-Lutherse synode in Amsterdam opnieuw aan de orde gesteld. Met vijftien tegen drie stemmen wordt het besluit bekrachtigd.

1930
Willemijn Hendrika Posthumus- Van der Goot (1897-1989) promoveerde op 11 december als eerste vrouw in de handelswetenschap op het proefschrift De besteding van het inkomen. Het indexcijfer van de kosten van levensonderhoud.

1935
Oprichting van het IAV, het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging dat inmiddels Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) heet. Een van de oprichtsters was Johanna Wilhelmina Antoinette Naber (1859-1941), schrijfster van talrijke historische studies.

1945
Het joodse meisje Anne Frank (1929) overlijdt in een concentratiekamp. Het dagboek dat ze bijhield in de periode dat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog zat ondergedoken in Amsterdam, Het Achterhuis, is een van de meest gelezen boeken ter wereld.

1945
Nederlands bekendste verzetsstrijdster Hannie Schaft wordt door de Duitse bezetter opgepakt en kort daarna - op 17 april - vermoord. Verschillende scholen en straten zijn naar haar vernoemd. Verder is voor haar en vele andere verzetsheldinnen de Stichting Nationale Hannie Schaft-herdenking opgericht. Ook is een aantal boeken en films over haar verschenen. Ze is bekend geworden als ‘het meisje met het rode haar’.

1952
De eerste Nederlandse computer, de Arra, wordt geprogrammeerd door vrouwelijke rekenaars van het Mathematisch Centrum in Amsterdam.


1955
In september dient mr. N.S.C. (Corry) Tendeloo (1897-1956) een motie in waarin de regering gevraagd wordt een einde te maken aan het ontslag van huwende en gehuwde ambtenaressen. Dankzij de steun van alle vrouwen in de Tweede kamer wordt de motie-Tendeloo met 46 tegen 44 stemmen aangenomen.

1956
Opheffing van de handelingsonbekwaamheid van gehuwde vrouwen, die was vastgelegd in het huwelijksrecht. Vrouwen hebben voortaan geen toestemming van hun man meer nodig om een arbeidsovereenkomst te sluiten.

1957
Er komt een einde aan het verbod voor gehuwde vrouwen om als ambtenaar (bijvoorbeeld lerares) werkzaam te zijn.



1964
Introductie anticonceptiepil in Nederland. Door de pil krijgen vrouwen de mogelijkheid hun zwangerschap zelf te reguleren, en wordt een enorme inpuls gegeven aan de ‘seksuele revolutie’.


1965
Eugènie Herlaar is de eerste vrouw die in beeld komt bij het NOS-Journaal.



1966
In de Hervormde Kerk kunnen vrouwen predikant worden, maar worden op het moment dat zij gaan trouwen automatisch uit het ambt ontheven.
Op de foto Ieteke C. Jansen eerste vrouwelijke Hervormd predikant


1967
Joke Smit publiceert het artikel Het Onbehagen bij de Vrouw, algemeen beschouwd als het begin van de tweede feministische golf. Joke Smit is in 1968 een van de oprichters van Man Vrouw Maatschappij, de eerste organisatie van de tweede feministische golf in Nederland.

1969
In de Gereformeerde Kerken kunnen vrouwen predikant worden, maar worden op het moment dat zij gaan trouwen automatisch uit het ambt ontheven.
Op de foto Thea Barnard eerste vrouwelijke Hervormd predikant (1965)

1971
Uit de huwelijkswet wordt de bepaling geschrapt dat de man ‘hoofd van de echtvereniging’ is.



1972
Het eerste nummer verschijnt van het toen nog radikaal feministisch blad Opzij. Oprichters waren Wim Hora Adema (1914-1998) en Hedy d'Ancona (1937).








1975
Totstandkoming van de wet Gelijk Loon voor Vrouwen en Mannen. Opening van de eerste dagmavo voor volwassenen, in de wandeling moedermavo genoemd omdat vooral vrouwen dit onderwijs volgen.
In 1975 werd de eerste moedermavo van ons land in Middenmeer geopend. Deze school voldeed in een grote behoefte. Vooral op het platteland kon het volgen van volwassenenonderwijs in de stad een obstakel vormen. De mavo is inmiddels afgebroken, maar het beeldhouwwerk dat de gevel sierde, is in 2004 in een standbeeld verwerkt. Het stelt een herrijzende feniks voor.

1977
Vrouwelijke predikanten in de Hervormde Kerk en in de Gereformeerde Kerken worden niet langer na hun trouwen automatisch uit het ambt ontheven.


1980
Totstandkoming van de Wet Gelijke Behandeling van Mannen en Vrouwen.



1981
Eerste Kamer stemt voor de Wet Afbreking Zwangerschap. Op 1 januari 1984 treedt de wet, in de wandelgangen de abortuswet, in werking.

Cartoon Volkskrant 2 januari 1981

1991
Verkrachting binnen het huwelijk wordt strafbaar gesteld.


Illustratie Peter van Straaten, Vrij Nederland 27 oktober, 1990


1996
Wet gelijke behandeling op grond van arbeidsduur aangenomen. Deze wet verbiedt onderscheid in arbeidsvoorwaarden tussen werknemers die deeltijd en voltijds werken.


1999
Drs. Saskia J. Stuiveling (1945), wordt de eerste vrouwelijke president van de Algemene Rekenkamer. Lid van het College van de Algemene Rekenkamer was zij al sinds eind 1984.


Margo Reuten
wordt de eerste vrouwelijke kok met een Michelinster.




2000
Wet Aanpassing Arbeidsduur (Deeltijdwet) van kracht, die werknemers het recht biedt om meer of minder uren te gaan werken.


2005
Agnes Jongerius wordt de eerste vrouwelijke voorzitter van de grootste vakcentrale FNV.



2006
Annemiek Besseling (zie foto) wordt de eerste vrouwelijke hoofdredacteur van een regionaal dagblad (Brabants Dagblad) en Birgit Donker van een landelijk dagblad (NRC Handelsblad).




Met dank aan:
Saskia Bijl de Vroe, Dr. Sabine Hiebsch, Quirina van Hof, Geertje ten Hoope, Ed Houben, Diny Kleisen-den Ouden, Els Kloek (Projectleider Digitaal Vrouwenlexicon), Lieke van der Kroon, Mevrouw J.C. Langeraar, Cobi de Poel, Floris Roijackers, Eva van Santen, Carla Stiekema, Astrid van Triet

Werk mee
Werk mee aan de Vrouwelijke Canon van Opzij en mail ons wat in onderstaand overzicht nog ontbreekt.

Zie ook:
Vrouwelijke canon; culturele invloed
Vrouwelijke canon; politieke invloed

Door / 16 juli 2010 / ()

 

5 artikelen
  • Opzij aanbieding: 'Neelie'

    18 april 2014

    Ontvang de biografie van 'Neelie' als eerste en zonder bezorgkosten thuis.

  • Vrouwen betere schoolleiders dan mannen

    17 april 2014

    Vrouwen zijn betere schoolleiders dan mannen, dat blijkt uit het jaarlijkse onderwijsverslag van de Onderwijsinspectie. Bijna veertig procent van de vrouwen scoort bovengemiddeld goed. Bij mannen heeft ruim twintig procent dezelfde score.

  • Neelie, jaloersmakend authentiek

    17 april 2014

    Deze maand verschijnt het boek Neelie. Brave meisjes schrijven zelden geschiedenis waarin familie, vriend, vijand en Neelie Kroes zelf vertellen over het leven van ’s lands succesvolste vrouw. Speciaal voor Opzij licht de schrijfster van het boek, historicus Alies Pegtel, Kroes’ emancipatoire ontwikkeling uit. Gevolgd door een voorpublicatie uit het boek.

  • Een beetje stress is goed voor je

    17 april 2014

    Weer tot middernacht doorgewerkt om met stoom uit je oren de deadline te halen? Helemaal niet zo erg. Een beetje stressen is gezond. En maakt nog sociaal ook.

  • ‘Joods zijn stond voor oorlog en ellende’

    17 april 2014

    Natascha van Weezel (27) is ze de kleindochter van vier holocaust overlevenden. Vorig jaar rondde ze de filmacademie in Amsterdam af. In haar documentaire staat haar zoektocht naar herkenning bij andere kleinkinderen van de holocaust centraal.