Ageeth Scherphuis was journaliste bij de Zaanse krant 'De Typhoon'. In 1956 werd ze tv-omroepster bij de AVRO, toen ze Mies Bouwman opvolgde. Later zette zij zich in voor de vrouwenemancipatie, toen ze het tijdschrift Serpentine opzette. Ook maakte ze het televisieprogramma 'Ot...en hoe zit het nou met Sien?'. Ze werkte jarenlang voor Vrij Nederland.

Voor Opzij schreef ze in 2009 jaar geleden nog 'Vrouwen zijn interessanter', als onderdeel van de rubriek de F-side. Daarin kijken beeldbepalende vrouwen terug op de tweede feministische golf en hun rol daarin. En wat haar betreft was de vrouwenstrijd nog lang niet gestreden.

Vrouwen zijn interessanter
door Ageeth Scherphuis

Voordat de Tweede Feministische Golf losbarstte, eind jaren zestig, was film een mannenzaak. Er waren weinig of geen vrouwelijke regisseurs (ja, Leni Riefenstahl, maar daar hebben we het niet over) en scriptschrijvers. Wel waren er ‘vrouwenfilms’, melodrama’s over vrouwen in de traditionele rol van moeder en echtgenote, met uitzondering van een enkele hoer of beeldschone prinses.

Joke Smit noemde 90 procent van de vrouwbeelden die in die tijd op televisie, in de film en in de schouwburg te zien waren ‘vertekeningen’. Vrouwen die niets anders dan de liefde aan hun hoofd hadden, die ‘onbetrouwbaar’ waren, ‘tyranniek, dom en erg beperkt’.

Begin jaren zeventig besloten feministes van de tweede golf iets aan dat clichébeeld te doen. Zij richtten in 1974 Cinemien op, een feministies filmkollektief, zo heette het en zo schreef je het. Cinemien speurde de weinige buitenlandse, door vrouwen gemaakte films op, haalde ze met veel moeite hierheen en vertoonde ze, gevolgd door een discussie ‘alleen voor vrouwen’. En daar begonnen de moeilijkheden pas goed, als de mannen weigerden de zaal te verlaten.

Daarnaast gingen vrouwen als Nouchka van Brakel, Mady Saks en Marleen Gorris films maken die afweken van de clichés, over vrouwen die meer wilden zijn dan moeder alleen en emancipeerden.

Ondertussen kijkt niemand meer op van vrouwelijke film­makers. Toch was ik nog verrast door een recent artikel in NRC Handelsblad over de vele films – ook van mannelijke regisseurs – over vrouwen en eigentijdse vrouwenlevens op het filmfestival in Berlijn. De schrijver, Peter de Bruijn, heeft daar een interessante verklaring voor. De groeiende deelname van vrouwen aan het maatschappelijk leven inspireert filmmakers meer dan de al zo vaak gefilmde rol van mannen. ‘Over vrouwen zijn meer nieuwe verhalen te vertellen dan over mannen.’

De rollen zijn omgedraaid. Met vrouwen kunnen de regisseurs alle kanten op: de sterke, de zwakke vrouw, de huisvrouw, de ambitieuze vrouw, de bitch, de schat. De mannen daaren­tegen zitten nu vast in clichés; De Bruijn somt een rijtje op: de strenge vader, de afwezige vader, het eeuwige kind in de vader, de egoïstische vader en noem maar op. En wat is de conclusie van zijn verhaal? Dat er een ‘schrijnend’ tekort is ontstaan aan interessante mannelijke personages.

Dat zal wel, maar, vind ik, er zijn nog zoveel interessante vrouwelijke personages te bedenken dat we nog wel een tijdje vooruit kunnen. We hebben nog veel in te halen.