Dwaallicht - Josha Zwaan

Boekenclub

3/2015
Josha Zwaan (1963) debuteerde laat. Parnassia uit 2010 was haar debuut, gevolgd door de roman Zeevonk uit 2013. Dwaallicht, haar nieuwste, is weer een typische ‘Zwaan’. De ervaring die de auteur als hulpverlener van (psychisch) ontheemden opdeed, combineert ze met elementen uit een ‘persoonlijk volwassenwordingsproces’ – een vrouw die haar weg moet vinden in een roerig bestaan.

De titel Dwaallicht roept direct associaties op met Het Dwaallicht van Willem Elsschot. Deze novelle uit 1946 beschrijft de vruchteloze zoektocht van Elsschots alter ego naar ene Maria van Dam. Hoofdpersoon in Zwaans boek is Marthe, psychisch labiel. Heen en weer springend tussen 2000 en 1985 toont de schrijver een in zichzelf gekeerde vrouw, die als meisje gesprekken voerde met de stemmen in haar hoofd. Ook hier is een Maria richtinggevend. Marthes huwelijk met Barend levert de hoofdpersoon, naast regelmaat, drie kinderen en liefde op, maar het bevredigt niet. Flaubert doet dat wel. Met hem dweept deze vertaler van de Franse literatuur. ‘Zwanger van benauwdheid’ zoekt Marthe naar aanknopingspunten voor meer houvast. Tevergeefs. Ze verliest zich in somberheden en komt in een postnatale depressie terecht, die uitmondt in een psychose. Een verblijf in een benedictijner klooster biedt rust.

Josha Zwaan kent haar klassiekers. Dwaallicht doet ook denken aan Boven water (1972) van Margaret Atwood, aan het geworstel van de personages in het vroege oeuvre van Margaret Drabble en aan Franse naturalisten als Flaubert. Haar proza vertoont de kenmerken van literatuur uit de vorige eeuw waarin waanzin een louterende fase is in een geknot leven.

Levert al die bagage ook een goede roman op? Laat ik het zo formuleren: Dwaallicht is een keurig boek, zorgvuldig opgebouwd en voor sommigen herkenbaar. Maar te geëxalteerd is het ook, (te) weinig spannend, vol literaire en stilistische platitudes. In hulpverlenerstermen klinkt dat als volgt: ‘Kom op Josha, kom los van je wortels, exploreer nieuwe verten en vertrouw meer op jezelf.’

Meer lezen? Je bestelt 'Dwaallicht' hier in onze shop


bron foto
 
Door Lies Schut / 23-03-2015


Tijdelijke aanbieding
OPZIJ TOP 100
Gerelateerde producten
Aanmelden Nieuwsbrief
Elke week de nieuwste OPZIJ-artikelen in je mailbox? Meld je hier aan voor de gratis nieuwsbrief.