Een schitterend vergeten leven. De eeuw van Frieda Belinfante - Toni Boumans

Boekenclub

1/2015
Frieda Belinfante leidde een leven dat haar beroemd had kunnen maken, maar toch is ze zo goed als vergeten. Haar biografie kan daar verandering in brengen.

Frieda Belinfante wilde geen ceremonie bij haar crematie in de VS. Deze bescheidenheid is tekenend voor de vrouw die van 1904 tot 1995 een indrukwekkend, betrokken en inspirerend leven leidde. Ze was de eerste vrouwelijke dirigent van Nederland, ze maakte furore in Amerika met een eigen orkest en ze was een invloedrijke verzetsheld tijdens de Tweede Wereldoorlog. IJdelheid was haar vreemd, ze zwakte zelfs elke vorm van lof af. Tijdens de oorlog heeft Belinfante persoonsbewijzen vervalst, die ze vermomd als man bezorgde. En ze was in 1943 de drijvende kracht achter de beroemde aanslag van een kunstenaarsgroep op het bevolkingsregister in Amsterdam.  Toen historicus Jan Rogier deze verzetsdaad memoreerde met een artikel in Vrij Nederland en naliet Frieda Belinfante te noemen, wilde oudere zus Renée Belinfante een ingezonden brief sturen. Vanuit Californië, waar ze inmiddels woonde, reageerde Frieda: ‘Ik stel er totaal geen prijs op gerehabiliteerd of hier of daar in boeken of kranten genoemd te worden. Het behoort tot het grijze verleden – en het alles is niet om het erkennen of waarderen begonnen – de “beloning” was in het werk zelf.’

Belinfante was niet alleen bescheiden; als half-Joodse, lesbische, ongehuwde vrouw moest ze steeds weer uit bittere noodzaak grote delen van haar leven verborgen houden. Het is dus geen wonder als iemand nog nooit van deze vrouw gehoord heeft. Maar mocht dat wel het geval zijn, dan is dat waarschijnlijk te danken aan journalist Toni Boumans. Eerder
maakte ze de documentaire ...Maar ik was een meisje over Belinfante, die de NPO in 1998 uitzond in Het Uur van de Wolf. Goddank vertelt Boumans ons nu nog veel meer over deze kleine en imposante vrouw in de biografie Een schitterend vergeten leven. De eeuw van Frieda Belinfante.

Over de structuur van het boek hoefde Boumans niet lang na te denken. Belinfante zag haar leven als een toneelstuk in vier bedrijven, dat doet de biograaf ook. In het eerste bedrijf zien we het zelfstandige, jongensachtige derde kind van de Amsterdamse pianist en muziekschooleigenaar Aron Belinfante en Georgine Hesse opgroeien in een veilig gezin. Op haar 9de gaat ze op celloles. De oorlog is het tweede, even bloedstollende als aangrijpende bedrijf. De moed, het verzet en het leed is ongekend. Twintig van Frieda’s familieleden, de violist en de cellist van haar Klein Orkest, de leden van haar verzetsgroep, zij worden allen vermoord. Haar broer Bob pleegt zelfmoord. Zelf vlucht ze naar Zwitserland, waar ze volkomen uitgeput in een werkkamp belandt.

Het derde bedrijf begint in de Verenigde Staten, waar ze in staat wordt gesteld het Philharmonic Orchestra op te richten in het cultureel arme Orange County. Ze is daarmee de eerste vrouwelijke dirigent van de wereld met een eigen orkest. Pers en publiek dragen haar acht jaar lang op handen. Dan wordt ze zonder opgaaf van reden ontslagen. Alles wijst erop dat de conservatieve goegemeente haar homoseksuele geaardheid heeft ontdekt.

In het vierde bedrijf ontmoet Belinfante op haar 62ste Bobby Chambers die veel jonger en getrouwd is, en kinderen heeft. Bobby’s man is dol op Frieda en heeft tot aan zijn dood niet geweten van de innige liefdesrelatie tussen de twee vrouwen. Ook Boumans ontdekt dit - en nog zoveel meer - pas na de dood van Belinfante.

Meer lezen? Je bestelt 'Een schitterend vergeten leven' hier in onze shop. 

Door Maartje den Breejen / 18-01-2015


Tijdelijke aanbieding
OPZIJ TOP 100
Gerelateerde producten
Aanmelden Nieuwsbrief
Elke week de nieuwste OPZIJ-artikelen in je mailbox? Meld je hier aan voor de gratis nieuwsbrief.