5 dingen die je nog niet wist over seksisme

5 dingen die je nog niet wist over seksisme

Dat Tim Hunt een seksist is die je maar het best keihard kunt uitlachen, wist je vermoedelijk al, maar wist je ook dat dat soort types onschadelijk zijn of dat bedrijven met een diversiteitsbeleid juist meer discrimineren?

1. Types als Tim Hunt zijn onschadelijk
Voor onze gemoedsrust was het misschien prettig dat de hele wereld heen viel over Nobelprijswinnaar Tim Hunt die met droge ogen beweerde dat vrouwelijke wetenschappers eigenlijk maar lastig waren in laboratoria omdat ze verliefd op je werden of gingen huilen bij kritiek. Maar je kunt ze beter zo hebben: openlijk seksistisch. Impliciete seksisten – daar heb je pas een kluif aan. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen bij openlijk seksisme (bijvoorbeeld: vrouwen kunnen dit werk niet)  in opstand komen. Bij impliciet seksisme  (vrouwen zijn veel empathischer en communicatiever dan mannen, bijvoorbeeld)  gaan vrouwen aan zichzelf twijfelen in plaats van aan de seksist. En dat pakt slechter uit voor vrouwen. In wetenschappelijke experimenten scoren vrouwen na expliciet seksisme beter op een IQ-test, na impliciet seksisme slechter.  En inderdaad reageerden vrouwelijke wetenschappers massaal op Twitter met geestige foto’s van zichzelf in laboratoria, met onderschriften als: ‘de enige foto van mezelf waarop mijn mascara niet is uitgelopen van het vele huilen.’
 
2. Waarom ook jij denkt dat een topwetenschapper een man is
Wie denkt aan een bètawetenschapper, denkt gemakkelijker (namelijk sneller) aan een man dan een vrouw, blijkt keer op keer uit de Implicit Association Test, ontwikkeld door Harvard. Via een test word je gevraagd om snel zonder na te denken woorden te categoriseren: bij mannelijke en bètawoorden moet je links klikken, bij vrouwelijke en alfa-woorden rechts. Als de combi’s overeenstemmen met je onbewuste associaties, doe je die taak sneller dan wanneer dat niet het geval is. 80 tot 90 procent van de mensen associeert een topwetenschapper met een man. ‘We doen het onwillekeurig, ‘ zegt Naomi Ellemers, hoogleraar sociale psychologie aan de universiteit Leiden en een van de initiatiefnemers van Athena’s Angels dat seksisme in de wetenschap aan de kaak stelt. ‘We kunnen niet anders. Om het te veranderen moet de rolverdeling in de maatschappij eerst  veranderen.’  Een onderzoek onder bijna 350.000 mensen in 66 landen laat zien dat de associatie van bètawetenschap met mannen het sterkste is in Nederland.  Dit komt overeen met het lage aantal vrouwen dat in Nederland in de betawetenschappen te vinden is. In landen met veel vrouwelijke wiskundigen bestaat het verder zeer levendige stereotype ‘wiskundige is man’ bijvoorbeeld niet.
 
3. Bedrijven met een diversiteitsbeleid discrimineren meer
Je zou er depressief van worden, maar in bedrijven die veel aandacht besteden aan diversiteit en een speciaal beleid hebben om  verschillende werknemers gelijke kansen te bieden, discrimineren mensen meer dan in bedrijven die dat niet doen. Dat zit zo. In organisaties met een diversiteitsbeleid is de valkuil: we hebben regelingen en speciaal iemand die daar op let en dan zie je dat mensen zelf niet meer alert reageren en verantwoordelijkheid nemen. Ze zijn al goed bezig immers. Maar wie onbewust seksisme en discriminatie ontkent, corrigeert zijn gedrag niet – het enige wat tegen seksisme en discriminatie te doen is.
 
4. Aan de McMaster University verdienen vrouwen wél evenveel als mannen
Aan stereotiep denken kunnen we niets veranderen. We kunnen niet verbieden wat automatisch gebeurt. Maar aan het daaruit voortkomend gedrag wel. De McMaster University in Canada, volgens de Times Higher Education World University Rankings een van de top-100 universiteiten in de wereld, constateerde dat alle vrouwen lager waren ingeschaald dan de mannelijke wetenschappers en ze hebben dat gewoon in een keer recht getrokken. Ze wilden bekend staan als een werkgever die aantrekkelijk is voor zowel mannen als vrouwen. ‘Je geef wel een signaal,’ vindt Ellemers. Zij deed ooit hetzelfde op haar afdeling omdat ze de indruk kreeg dat de mannelijke wetenschappers bij functioneringsgesprekken sneller vroegen om ene loonsverhoging. ‘Je zegt eigenlijk: wij zijn ook maar mensen, maar we zijn wel bereid om correcties aan te brengen. Heel veel kun je niet, maar heel veel ook wel.’
 
5. Queen bee’s worden niet geboren maar gemaakt
Bij queen bee’s denken we aan vrouwen die zich gedragen als bijenkoninginnen als one of the guy’s, vrouwen die andere vrouwen niets gunnen. Maar onderzoek van hoogleraar Belle Derks laat zien dat  queen bee-gedrag voortkomt uit het arbeidsverleden van de vrouw. Moest ze zich in haar eigen carrière onvrouwelijk gedragen om succesvol te zijn, dan neemt ze afstand van andere vrouwen. En denkt ze: zij zijn niet zo ambitieus als ik. Vrouwen die dat niet hoefden om carrière te kunnen maken gedragen zich niet zo. Maar het grappige is: als je vermeende queen bee’s vraagt om te denken aan een situatie waarin ook zij dat niet hoeven, dan valt ook bij hen het queen bee-gedrag weg. Het heeft dus niets te maken met die vrouwen zelf, maar is aangeleerd gedrag.
 

Tijdelijke zomeraanbieding
OPZIJ TOP 100
Meest gelezen
Aanmelden Nieuwsbrief
Elke week de nieuwste OPZIJ-artikelen in je mailbox? Meld je hier aan voor de gratis nieuwsbrief.