Hoe het ondergrondse vrouwenvoetbal van de jaren ’60 de voetbalwereld veranderde

Bier, enthousiast geschreeuw en zweterige polyester sportshirts: dat is het beeld wat velen waarschijnlijk voor zich zien bij het woord ‘voetbal’. Het toppunt van stereotypische mannelijkheid. Meer dan een eeuw lang was het voetbalveld een heiligdom voor mannen. Vrouwen? Die hoorden langs de zijlijn, of beter nog: thuis.

Maar zoals zo vaak in de geschiedenis, voltrok de revolutie zich niet met tromgeroffel, maar in stilte. In de zomer van 1961 vond in Alkmaar een wereldprimeur plaats. Drie jonge vrouwen betraden het veld als scheidsrechter tijdens een jeugdtoernooi. Iets wat nog niet eerder vertoond was in de voetbalwereld. Toch is dit een stuk geschiedenis wat onderbelicht is geweest. Sporthistoricus Jurryt van de Vooren zocht dit uit in zijn boek: De vrouwen van ’61- Hoe Alkmaarse vrouwen de voetbalwereld veranderden.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Vrouwen in de voetbalwereld

Hoewel professioneel voetbal vroeger alleen door mannen gespeeld werd, betekent dat niet dat vrouwen er nooit interesse in hebben getoond. Ze werden alleen niet toegelaten. Jurryt toont aan dat vrouwen wordt al zo’n honderd jaar de toegang geweerd tot het veld, de fluit én de bestuurskamer. Zo stond er in het Huishoudelijk Reglement van de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond rond 1950: “vrouwen kunnen geen gewone leden van de KNVB zijn”.

Sinds het allereerste begin is hier verzet tegen geweest. Vrouwen probeerden al in de jaren ’30 een plaatsje te krijgen binnen het professionele voetbal, en toen dat niet lukte organiseerden ze eigen wedstrijden op sportvelden die razend populair waren.

Een geheime strijd

Van de Voort beschrijft in zijn onderzoek hoe er begin jaren ’60 iets veranderde in het voetbalbestuur. Al jaren was er een groot tekort aan jeugdscheidsrechters bij de KNVB-afdeling Noord-Holland. Mannen wilden de positie niet vervullen, maar voetbalbestuurder Teun Bakker kende drie getalenteerde voetbalsters die stonden te trappelen om professioneel te mogen scheidsrechten: Ineke Boom, Klaziena Laan en Nel Rentenaar. In het grootste geheim werden de meiden opgeleid zodat andere bestuursleden er geen lucht van kregen, tot ze in 1961 op het veld verschenen.

Deze wedstrijd had grote gevolgen voor de toekomst van vrouwen binnen de voetbalwereld. In eerste instantie was de KNVB niet te spreken over de actie van Bakker. Vrouwelijke officials waren niet toegestaan, lieten zij weten.  Er volgde een strijd van anderhalf jaar, maar eindelijk mochten vrouwen lid worden van de KNVB om zo officiële scheidsrechter functies te vervullen. Dat vrouwen lid waren van een nationale voetbalbond was ongekend in die tijd. Nederland was wereldwijd had allereerste land waar dit mogelijk was.

Het officiële vrouwenvoetbal liet nog wat langer op zich wachten, onder andere door aanhoudend seksisme. In 1979 vroeg een verslaggever bijvoorbeeld tijdens een vrouwenwedstrijd van Oranje tegen België: “wie gaat kijken komt zeker om 44 deinende vrouwenbillen te zien en 44 wippende borsten, is het niet?”. Pas in 1991 organiseerde de FIFA zelf het eerste wereldkampioenschap voor vrouwen.

Bestel hier het boek De vrouwen van ’61- Hoe Alkmaarse vrouwen de voetbalwereld veranderden van Jurryt van de Vooren.