Vrouwvriendelijke anticonceptie is in ontwikkeling, maar waar blijft de mannelijke tegenhanger?

De afgelopen maanden lijkt het storm te lopen: eindelijk worden er verschillende vrouwvriendelijke anticonceptiemiddelen ontworpen. Zo verscheen eerder een anticonceptiepil in ontwikkeling die slechts wekelijks ingenomen hoeft te worden. Maar één nieuw ontwerp spant de kroon: een sluis in de eileiders die open en dicht kan gaan. Dicht houdt ‘Choice’ eitjes en zaad gescheiden, open kan de bevruchting plaatsvinden. Een revolutionair model, maar waarom worden dit soort alternatieven niet ontworpen voor mannen?

De ontwikkeling van anticonceptie

Anticonceptie bestaat al sinds zo’n 1500 voor Christus. In het oude Egypte werd er bijvoorbeeld een soort brouwsel gemaakt van de stekels van een acacia plant gemengd met honing, wat door het melkzuur een zaaddodende werking had. Daarnaast gebruikten ze toen al een eerste versie van condooms, al werden deze nog gemaakt van schapen- en varkensdarmen.

Door de eeuwen heen zijn er verschillende (ineffectieve) anticonceptiemethodes bedacht, maar toen de anticonceptiepil in 1962 op de Nederlandse markt verscheen, betekende dat een revolutie voor vrouwen. Seks kon eindelijk loskomen van moederschap. De pil werd hét symbool van seksuele bevrijding en zelfbeschikking, maar ook een nieuwe bron van frustratie. Want hoewel vrouwen sindsdien decennialang verantwoordelijk zijn voor gezinsplanning, bleef een gelijkwaardig mannelijke tegenhanger uit. Ook nu nog worden vernieuwende anticonceptiemiddelen grotendeels enkel ontworpen voor vrouwen.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Waar blijft de man?

Peter van de Graaf, industrieel ontwerper van Choice, is bekend met deze kritiek. “Anticonceptie voor mannen blijkt aan alle kanten een ingewikkeld verhaal”, vertelt hij. “Allereerst is het op technisch vlak een behoorlijke uitdaging. Mannen produceren miljoenen spermacellen per dag. Om dat tegen te kunnen houden, is veel meer geavanceerde techniek nodig dan voor één eicel per maand. Vasectomie leek hier een goede oplossing voor te zijn, maar in de praktijk blijkt dat het ongedaan maken hiervan bijna altijd mislukt bij mannen. Dat is dus niet aantrekkelijk voor jonge mannen”.

Toch lijkt mannelijke anticonceptie niet onmogelijk: zo werd er onder andere gewerkt aan een gel die geïnjecteerd kan worden in de zaadleiders om zo de spermacellen te blokkeren en aan een schoudergel met hormonen die de zaadproductie afremmen. Alleen: tot nu toe heeft geen één anticonceptiemiddel voor mannen het tot de markt geschopt. Hoe komt dat?

De eerste blokkade is dat klinische proeven worden stilgelegd zodra bijwerkingen, zoals stemmingswisselingen of gewichtstoename, optreden. Ironisch genoeg exact dezelfde bijwerkingen die ook vrouwen ervaren door hormonale anticonceptie. Dat dit voor mannelijke anticonceptie wél een probleem is, komt doordat farmaceuten een gebrek aan marktvraag vrezen. Wanneer het anticonceptiemiddel ook veel bijwerkingen bevat, zijn ze bang het niet aan de man te kunnen brengen.

Dat laatste heeft te maken met hoe we als samenleving kijken naar bevruchting. Ook Peter merkte dit tijdens het ontwikkelen van Choice. “Uit onderzoek van Rutgers blijkt dat vrouwen anticonceptie liever niet overlaten aan mannen, wanneer ze geen vaste relatie hebben. Een ongewenste zwangerschap heeft helaas toch meer impact op vrouwen dan op mannen en mannen nemen niet altijd hun verantwoordelijkheid. Dat speelde ook mee in onze afweging om Choice eerst te ontwikkelen voor vrouwen in plaats van voor mannen. Wij willen dat vrouwen ten alle tijden de regie hebben over hun lichaam”. 

Toekomstperspectief

Hoewel het misschien voor bedrijven lijkt alsof er geen markt is voor anticonceptie voor mannen, is dat niet de realiteit. Uit hetzelfde onderzoek van Rutgers bleek dat veel westerse mannen openstaan voor anticonceptie. Er zijn alleen geen (prettige) opties.

Gelukkig staat de innovatie niet stil. Verschillende start-ups zijn volop bezig om nieuwe gebruiksvriendelijkere anticonceptie te maken, óók voor mannen. Zo is het Zwitserse bedrijf Bimek bezig om hetzelfde soort ‘klepjes’ systeem als dat van Choice te kunnen ontwikkelen voor in de zaadleider. Ook de founders van Choice hopen in de toekomst veilige, bijwerkingsvrije anticonceptie te kunnen ontwikkelen voor mannen. “Ons ideaalbeeld is dat zowel mannen als vrouwen een soort ‘sluitspier’ kunnen krijgen in de zaad- of eileiders, zodat iedereen zelf de volledige controle heeft over de bevruchting”.

Wil jij Choice steunen om hun anticonceptie verder te kunnen ontwikkelen? Doneer dan hier.