Komen de vrouwenhuizen van de jaren ‘70 terug?

‘Women only’ sportscholen, hobbyclubs met enkel vrouwelijke leden, of reizen georganiseerd voor vrouwen. Er komen steeds meer initiatieven bij die er speciaal zijn voor vrouwen. Dat doet denken aan vrouwenhuizen, die populair waren tijdens de tweede feministische golf. Waarom zijn er nu steeds meer van dit soort plekken? En wat doet dat met de polarisering tussen mannen en vrouwen?

Tijdens de jaren ‘70, middenin de tweede feministische golf, werd er een bijzonder initiatief gestart: het vrouwenhuis. Bijna iedere grote stad in Nederland had er één. Nadat er steeds meer maatschappelijke aandacht kwam voor de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, hadden sommige (vooral feministische) vrouwen de behoefte om andere gelijkgestemde vrouwen te ontmoeten. In vrouwenhuizen wisselden ze ervaringen uit in praatgroepen, werden er initiatieven bedacht om actie te voeren voor de vrouwenemancipatie, en er werden ook cursussen gegeven. Denk aan karaktelessen, timmerlessen of medische hulp.

De vrouwenhuizen hebben veel betekend tijdens de vrouwenemancipatie: het bracht feministische uitgeverijen en vrouwenkranten voort, en het was een broedplaats voor activisme. Maar ondanks hun populariteit verdwenen de vrouwenhuizen uit het straatbeeld, nadat de tweede feministische golf op haar einde liep.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Is er een heropleving?

De afgelopen jaren is er een interessante beweging te zien in het westen. Er komen steeds meer plekken bij waar de focus ligt op vrouwen, of waar alleen vrouwen welkom zijn. Zo waren er in 2014 nog maar 11 ‘women only’ sportscholen in Nederland, en in 2025 zijn het er al meer dan 60. In België sprak de Basic-Fit in 2023 al van een trend.

Maar niet alleen in de sportwereld is deze trend terug te zien. Er worden meer groepsreizen georganiseerd voor vrouwen en hobbyclubs met enkel vrouwenleden nemen een vlucht. Ook maken vrouwenfestivals een groei door: het Woman Of the World (WOW) festival begon bijvoorbeeld in 2010 in Londen, maar inmiddels vindt het al plaats in bijna 30 landen. Hoewel niet al deze initiatieven een activistische aard hebben, zoals de vrouwenhuizen wel hadden, is het opvallend dat vrouwen meer interesse lijken te hebben in het samenzijn met andere vrouwen.

Mogelijke verklaringen

Afgelopen juli werden in Rotterdam de deuren geopend van de eerste pop-up vrouwensportbar van Europa: Bar Lenie. Mannen waren hier ook welkom, maar de focus lag op vrouwen en vrouwensport. De oprichtster van Bar Lenie, Marijn, ontving een enorme hoeveelheid positieve reacties na de opening. Vooral van vrouwen. “We waren overweldigd door de enthousiaste reacties die we kregen”, vertelt Marijn. “Bezoekers waren blij dat er eindelijk een plek was in Rotterdam waar vrouwenvoetbal gekeken kon worden, want dat was er nog niet. Maar de reacties gingen ook over het gevoel wat ze hadden ervaren bij Bar Lenie. De sfeer was heel veilig, fijn en ongedwongen, vertelden vrouwen ons achteraf. Dat vond ik bijzonder om te horen.”

Die sfeer is waarschijnlijk een belangrijk element waardoor dit soort initiatieven zo aanslaan bij vrouwen, vermoed Marijn. “Een plek die ingericht is op vrouwen brengt denk ik echt een andere dynamiek teweeg. In sommige sportbars lijkt het bijvoorbeeld alsof je moet bewijzen dat je een ‘echte’ sportliefhebber bent. Hier niet: het ego was ervan af. Dat benoemden ook mannen die Bar Lenie bezochten. Daarnaast voelde ik dat er een enorme kracht vanuit gaat als vrouwen zich verenigen. Je krijgt een gevoel van: samen staan we sterk. Voor mij was het echt een life-changing ervaring.”

De populariteit staat, net als in de jaren ’70, niet los van maatschappelijke ontwikkelingen. Vrouwen voelen zich volgens onderzoek onveiliger, en geweld tegen vrouwen is het afgelopen decennium fors toegenomen. Het is dus best begrijpelijk dat meer vrouwen hun toevlucht zoeken in ‘veilige’ vrouwen-communities.

Polarisering

Toch is er ook kritiek op dit soort plekken. Wanneer mannen zich terugtrekken in mannenhoekjes en vrouwen in vrouwenhoekjes, zou dat de huidige polarisering tussen mannen en vrouwen nog extra kunnen versterken, wordt er gedacht.

Ook Marijn kreeg dit soort reacties na het openen van Bar Lenie. “Ik begrijp de kritiek ergens. Ik ben het ermee eens dat we toe moeten werken naar een samenleving waarin zoiets als een vrouwensportbar niet nodig is. Het zou de standaard moeten zijn dat je in iedere sportbar zowel mannen- als vrouwensport kunt kijken en dat vrouwen zich overal fijn kunnen voelen. Maar om dat voor elkaar te krijgen zijn plekken zoals deze nodig als tussenstap, zodat de problematiek zichtbaarder wordt. Zo creëren we hopelijk uiteindelijk een nieuwe norm.”

Ondertussen is Marijn met het team van Bar Lenie druk bezig om te kijken of Bar Lenie permanent geopend kan worden. Volg het Instagram-account van Bar Lenie voor de laatste updates.