Wat hebben abortus en wiet gemeen? Niks. Maar hun wetgeving komt overeen

Abortus is sinds 1984 ‘legaal’ in Nederland, maar het staat nog altijd in het Wetboek van Strafrecht. Hoewel abortus wel wordt gedoogd, gebeurt het alleen onder specifieke voorwaarden. Waar hebben we dat eerder gehoord? De wetgeving rondom abortus en wiet lijkt heel sterk op elkaar. Wat zegt dat over de manier waarop we naar abortus kijken?

In Nederland hebben we een gecompliceerd beleid rondom abortus. In principe is het illegaal, maar in sommige gevallen is het wel legaal. Dat komt doordat er een aantal uitzonderingen zijn toegevoegd aan het Wetboek van Strafrecht in 1984. Tot 22 weken mag de zwangerschap afgebroken worden, maar tussen de 22 en 24 weken beslist een arts of het mag. Na 24 weken is abortus strafbaar, omdat het kindje dan buiten de buik levensvatbaar zou zijn en dan wordt abortus gezien als moord. Alleen in hele uitzonderlijke gevallen is een abortus na 24 weken toegestaan, als het een dringende medische reden heeft. Ook is degene die de abortus uitvoert strafbaar, tenzij dit wordt gedaan door een arts verbonden aan een gecertificeerde kliniek of bevoegd ziekenhuis. Eerder was er daarnaast ook nog een verplichte bedenktijd van vijf dagen voor een abortus, maar die regel is in 2023 afgeschaft.

Abortus is niet het enige onderwerp waar Nederland zulke tegenstrijdige regelgevingen over heeft. Diezelfde ingewikkelde wetgeving geldt sinds de jaren ’70 rondom het gebruik en bezit van wiet en het kweken van wietplanten. Het kweken van wietplanten is verboden volgens de Opiumwet. Maar: het thuiskweken van maximaal vijf planten wordt gedoogd als je aan bepaalde voorwaarden voldoet. Formeel is dit wel illegaal maar je wordt er niet strafrechtelijk voor vervolgd. Ook mag je maximaal vijf gram cannabis bezitten. Coffeeshops mogen tot vijf gram per persoon per dag verkopen, mits ze zich aan bepaalde voorwaarden houden. Ze moeten zich houden aan de zogenaamde AHOJG-criteria: geen advertenties, geen harddrugs, geen overlast, geen verkoop aan minderjarigen en geen verkoop van grote hoeveelheden (meer dan vijf gram).

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Eeuwigdurend debat

Zowel over de legaliteit van wiet en abortus wordt veel gesproken in de Tweede Kamer. In Nederland is een meerderheid van de verkiesbare partijen voor het verder legaliseren van cannabisgebruik en -verkoop. In de praktijk komen deze regelgevingen er tot nu toe alleen niet doorheen door zorgen over criminaliteit en gezondheidsproblemen.

Ook over abortus is het laatste woord nog niet gezegd in de politiek. Zo zijn er moties aangenomen door de Tweede Kamer die de afschaffing van de vijf dagen bedenktijd op de stijging in het aantal abortussen in Nederland onderzoeken. Ook hebben de SGP en BBB een motie ingediend die een onderzoek aanvraagt naar de motieven van vrouwen die een abortus ondergaan. Op die laatste motie was veel kritiek, omdat dit onderzoek (en de eventuele regelgevingen die daarop kunnen volgen) afbreuk zou doen aan de zelfbeschikking van vrouwen over hun lichaam.

Wat zegt de regelgeving over onze kijk op abortus?

Over het gebruik en de verkoop van cannabis én over abortus zijn de meningen in de samenleving verdeeld. Zowel op de legalisering van wiet en abortus is nog steeds kritiek. De anti-abortus beweging in Nederland is alleen een stuk sneller aan het groeien en is feller qua taal. Dit lijkt samen te gaan met een conservatieve wind die is gaan waaien in het westen.

Het feit dat abortus in het Wetboek van Strafwet staat, heeft een symbolische waarde. Het heeft namelijk mogelijk impact op hoe we in onze samenleving naar abortus kijken, omdat het de associatie wekt met criminaliteit. Het gebruik van wiet en het ondergaan van een abortus staan op alle vlakken mijlenver bij elkaar vandaan, maar worden op een zelfde soort manier behandeld: als iets wat crimineel is, tenzij het aan hele specifieke voorwaarden voldoet. Daarnaast wijst de opname van abortus in het Wetboek van Strafrecht erop dat abortus niet als een persoonlijke keuze wordt gezien, maar als iets waar een ander over mag beslissen. Tot nu toe lijkt er er nog geen meerderheid in de Tweede Kamer te zijn om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen.

Helpt u ons om ons belangrijke werk voort te kunnen zetten? Doneer hier!

Bedrag