Please be patient, I’m just a girl

Door: Luuke Raaijmakers

Ik ga maar meteen met mijn billen bloot: ik ben een 24-jarige vrouw en ik heb nog steeds geen rijbewijs. Sterker nog, ik ben nog niet eens begonnen met lessen. Toen ik tijdens een wandeling een auto tegenkwam met de sticker please be patient, I’m just a girl, had dat me dus totaal geen samenzweerderig gevoel moeten geven. Niemand in het verkeer hoeft immers geduld met mij te hebben, want ik zit nooit achter het stuur.

Toch voelde ik me verwant met de eigenaresse van de sticker. Ik appte de foto zelfs door naar vriendinnen: ‘Ik moest hier hardop om lachen, hahah.’ Ook zij vonden het een geinige sticker. Het idee dat een vrouw met haar kleine Fiat in een slakkentempo over de snelweg kruipt, terwijl een geïrriteerde automobilist achter haar die tekst leest, vond ik een vermakelijk beeld. Maar de sticker bleef in mijn hoofd zitten, en werd met iedere galmende echo iets minder leuk.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Er zijn legitieme redenen waarom ik tot nu toe nog niet ben begonnen met autorijlessen: drukte, een zeer matig ruimtelijk inzicht, de pandemie en een tijdelijke verhuizing naar het buitenland. Geen van die verklaringen is gelogen, maar er ligt ook nog een andere reden onder die ik niet altijd hardop durf toe te geven. Ik geloof namelijk niet écht dat ik het goed ga kunnen.

Zoals ik ook niet helemaal geloof dat ik zelf een schroef in de muur kan boren, een vastzittend potdeksel open krijg of zelfstandig kan bepalen wat de beste laptop is om te kopen. En tuurlijk, als ineens iedereen van de planeet zou verdwijnen, zou het me waarschijnlijk prima lukken om al die dingen zelf voor elkaar te krijgen. Maar diep vanbinnen heb ik vaak het gevoel dat ik er niet het meest adequaat in ben. Dat ik het beter aan een willekeurige man kan overlaten.

Helaas ben ik daarin niet alleen. Van alle volwassen mannen in Nederland heeft ongeveer 85 procent een rijbewijs. Onder volwassen vrouwen ligt dat percentage rond de 75 procent. Vraag je vrouwen zonder rijbewijs naar hun redenen, dan krijg je waarschijnlijk allerlei verschillende antwoorden te horen: ze wonen in de stad, een rijbewijs halen is duur, reizen met de trein zorgt voor ontspanning. Wat je waarschijnlijk níét zult horen, is hoe hun vrouw-zijn hierin mogelijk een rol speelt. Of beter gezegd: de conditionering waar vrouwen én mannen mee te maken krijgen.

Van kinds af aan krijgen jongens en meisjes geleidelijk en vaak onbewust aangeleerd hoe hun sekse zich behoort te gedragen. En dat is nogal specifiek, alsof we collectief zijn doorgeslagen in een associatiespel. Vrouw: empathisch – sociaal – zorg – onderwijs – talen – theater – kunst – wijn. Man: hard – techniek – getallen – wiskunde – snelheid – auto’s – blik – bier.

Die verwachtingen lijken onschuldig, maar ze hebben gevolgen. Niet alleen voor wat we doen (bier of wijn bestellen op het terras bijvoorbeeld), maar ook voor wat we laten. We zien bijvoorbeeld dat meer jongens voor technische opleidingen kiezen en meer meisjes voor zorg- en taalrichtingen. Dat wordt vaak uitgelegd als een natuurlijk verschil tussen mannen en vrouwen, maar onderzoek laat zien dat sociale verwachtingen daarin een veel grotere rol spelen dan we geneigd zijn te denken. Wie voortdurend hoort dat bepaalde vaardigheden beter passen bij het andere geslacht, gaat daar uiteindelijk zelf ook in geloven.

Neem de hardnekkige mythe dat vrouwen slechte chauffeurs zouden zijn. Daar is nauwelijks bewijs voor. Integendeel: uit meerdere onderzoeken blijkt dat vrouwen gemiddeld genomen vaker de verkeersregels volgen en minder ernstige verkeersongevallen veroorzaken dan mannen. Toch vóelt het stereotype waar. Beeldvorming is een krachtig mechanisme. Hoe vaker we een bepaald beeld zien of horen, hoe vanzelfsprekender het gaat lijken en hoe meer we ons er zelf naar gaan gedragen.

Daardoor kun je als vrouw uiteindelijk zelf gaan geloven dat je een slechte chauffeur bent, nog voordat je überhaupt achter het stuur bent gekropen. En dan maak je alvast een grapje ten koste van jezelf. Dan plak je een sticker op je auto die zegt: please be patient, I’m just a girl.

Nu is het niet mijn bedoeling om deze vrouw helemaal af te branden: de plakker van de sticker is ook maar onderdeel van een systeem en had waarschijnlijk als onschuldig doel dat er wat gelachen werd – en dat is gelukt. Toch denk ik dat het goed is om scherp te blijven op de verhalen die we onszelf vertellen. Op de manieren waarop we aangeleerde onzekerheden vermommen als zelfspot. Op de momenten waarop we alvast onze excuses aanbieden voor iets waarvan nog helemaal niet vaststaat dat we er slecht in zullen zijn.

Dat rijbewijs ga ik in ieder geval halen, al is het met heel veel zenuwen. Niet omdat ik zeker weet dat ik een goede chauffeur zal zijn, maar omdat ik steeds minder zin heb om mezelf op voorhand al als een slechte te beschouwen. Misschien plak ik ooit nog een sticker op mijn auto. Maar liever niet eentje die vraagt om geduld omdat ik ‘maar een meisje’ ben. Als ik een slechte chauffeur word, dan is mijn vrouw-zijn daar niet verantwoordelijk voor.

Klik hier om het laatste nummer van Opzij te bestellen: ‘Ik ben geen man!’