Welkom in robot-city: klik hier voor een perfecte AI-relatie

Door: Luuke Raaijmakers

Het is vrijdag, een uur of zeven, en je maakt je klaar voor een spannende date-avond. Je stapt onder de douche, wast je make-up eraf, masseert een klonterig haarmasker in je lokken, trekt je pyjama aan en ploft op de bank. Waar die date dan plaatsvindt? Die is al bezig. Dagenlang al zelfs. Je AI-assistent op de datingapp Bumble, Bee, heeft al een hele tijd een zinderend gesprek met de AI van een (volgens jouw AI) leuke jongen. Of nou ja, zijn AI is dus leuk. Volgens de analyses. Duimen maar of je de jongen ooit echt gaat zien, als hij perfect is.

Dit klinkt als de synopsis van een dystopische Netflix-serie, maar het is inmiddels gewoon een bedrijfsstrategie. Datingapps Bumble en Hinge zetten steeds meer in op kunstmatige intelligentie. Bumble experimenteert met een AI-assistent die gesprekken voert en matches selecteert. Er zijn zelfs plannen waarbij een AI-versie van jezelf alvast potentiële partners screent voordat jij er tijd aan hoeft te besteden. De belofte: minder ongemakkelijke dates, minder afwijzingen, meer kans op ware liefde.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Ik klink nu misschien bekrompen, maar ergens dacht ik dat de hele charme van daten juist lag in het feit dat het een rommeltje is. Dat je per ongeluk wijn over jezelf heen gooit. Dat iemand in zijn profiel schrijft dat hij van filosofie houdt en vervolgens twintig minuten praat over cryptomunten. Dat je na drie dates ontdekt dat de liefde van je leven een kamer vol opgezette dieren heeft. Of juist andersom: dat iemand die online totaal niet bijzonder leek, in het echt ineens de leukste persoon van de wereld blijkt.

Juist die onvoorspelbaarheid lijkt Silicon Valley steeds meer als een bug te beschouwen in plaats van een normaal onderdeel van het (dating)leven. Want achter AI-dating schuilt een veel grotere belofte: de perfecte match moet berekenbaar worden.

Dat idee is niet nieuw. Datingapps verkopen al jaren de fantasie dat liefde een optimalisatieprobleem is. Swipe nog even door. Er wacht vast iemand die nét iets leuker is. Nog iets knapper. Nog iets slimmer. Nog iets beter afgestemd op jouw persoonlijkheidstype, sterrenbeeld en muzieksmaak. Maar wie ooit een uur op Tinder heeft gezeten, weet wat er werkelijk gebeurt. Je verandert langzaam in een HR-manager voor je eigen liefdesleven. Kandidaten worden beoordeeld op foto’s, hobby’s en een grappige openingszin. Afwijzen gaat sneller dan nadenken. Links. Links. Links. Volgende.

Hoe meer opties je krijgt, hoe moeilijker kiezen wordt. Psychologen noemen dat choice overload: een overvloed aan opties zorgt dat ons brein overweldigd raakt, wat kan resulteren in het uitstellen van keuzes of lagere tevredenheid na het maken van een keuze. Datingapps hebben van dat gevoel een verdienmodel gemaakt, want wat is nou super toevallig? Als je nooit een relatie krijgt óf als je relatie snel uitgaat, kun je weer lekker verder swipen en geld in het laatje van dating-app-bedrijven stoppen.

AI belooft dus de oplossing voor een probleem dat diezelfde technologie grotendeels heeft helpen creëren. Helaas is dat niet het enige probleem. AI is namelijk helemaal geen neutraal selectiesysteem. Onlangs liet onderzoek zien dat taalmodellen geregeld bestaande genderstereotypen reproduceren. Dat is ook niet zo vreemd: ze leren van ons internet, en het internet is soms ongeveer even seksistisch als een dronken oom op een verjaardag. Als AI leert van miljoenen teksten waarin vrouwen zorgzaam, vriendelijk en emotioneel zijn en mannen daadkrachtig, rationeel en dominant, dan neemt het die aannames mee.

Er was ooit een analyse van The New York Times waarin werd geconcludeerd dat de ideale heteroseksuele relatie volgens de data ontstaat wanneer de vrouw gemiddeld iets meegaander is dan de man. Vrij deprimerend, maar ook niet geheel verrassend. We bouwen systemen die onze ‘voorkeuren’ analyseren, maar vergeten soms te vragen of die voorkeuren eigenlijk wel wenselijk zijn. Technologie wordt vaak gepresenteerd als vooruitgang, terwijl ze soms vooral onze oude vooroordelen in een futuristisch jasje giet.

Wat mij misschien nog wel het meest fascineert, is wat AI-dating ons probeert wijs te maken over liefde zelf. Namelijk dat het vinden van een romantische partner vooral een kwestie is van efficiëntie. Dat de juiste persoon ergens bestaat als een soort verloren AirPod, en dat een slim algoritme hem alleen nog even hoeft terug te vinden. Maar liefde is geen logistiek probleem. De belangrijkste mensen in mijn leven voldeden vooraf helemaal niet aan een checklist. Sommige van mijn beste vrienden vond ik in eerste instantie intimiderend. Op sommige mannen viel ik totaal onverwacht. De mooiste relaties ontstaan vaak niet ondanks het feit dat mensen ingewikkeld zijn, maar juist dankzíj die ingewikkeldheid. Dat zorgt er namelijk voor dat we boeiende gesprekken hebben, van elkaar kunnen leren en elkaar kunnen verrassen.

Mij lijkt het mooi als we niet streven naar een perfecte AI-geselecteerde partner, maar naar meer tolerantie voor imperfectie. Dus als je mij zoekt, zit ik voorlopig niet thuis terwijl twee chatbots voor mij flirten. Ik mors liever zelf wijn over mijn topje. Dat lijkt me uiteindelijk een betere basis voor een relatie dan een gesprek tussen twee algoritmes die denken dat ze weten wie ik ben.

Klik hier om het laatste nummer van Opzij te bestellen: ‘Ik ben geen man!’