“Niet één vrouw in de Quote 500 die haar eigen geld verdient”
Door: Luuke Raaijmakers
Dames, heren en alles daartussenin. Het is weer zover. De dag waarvan je hoopte dat hij nooit meer zou komen is aangebroken: er is weer een Man Met Mening (MMM).
Ik twijfelde eerlijk gezegd of ik hier een column aan moest wijden. Ik ben me er namelijk zeer van bewust dat sommige mannen aan talkshowtafels inmiddels een verdienmodel hebben gemaakt van het roepen van zo extreem mogelijke dingen, in de hoop dat het fragment viraal gaat op sociale media. Wie de NPO-serie Mischa en de mannen die het beter weten heeft gezien (dikke aanrader), weet dat dit geen complottheorie is, maar een daadwerkelijk businessmodel.
Toch wil ik het hebben over wat Jort Kelder deze week zei in Goedenavond Nederland. Niet omdat ik denk dat hij het allemaal letterlijk gelooft – al zou dat kunnen – maar omdat zijn uitspraken iets blootleggen wat verrassend veel mensen daadwerkelijk denken. Volgens Kelder verdienen vrouwen namelijk niet hun eigen geld.
Een halfjaarabonnement op OPZIJ (€ 41,50) met als cadeau het boek Wegwijzer voor nabestaanden van Marieke Henselmans
€ 41,50€ 41,50Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Een jaarabonnement op OPZIJ (€ 81,50) met als cadeau TWEE boeken van Hedy d’Ancona
€ 81,50€ 81,50Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Zo begon hij zijn betoog: “Het echte geld wordt uiteindelijk door mannen verdiend. Neem de Quote 500 maar. Er staat eigenlijk niet één vrouw in die haar eigen geld verdiend heeft. Ja, van pappie geërfd of met haar vent. Sterker nog, op de juniorlijst staan vier vrouwen die allemaal topmodel zijn en één vrouw met een winkeltje.” Best knap hoe je in een paar zinnen zóveel denigrerende aannames kunt verpakken. Laten we ze één voor één aflopen.
Om te beginnen vind ik het fascinerend dat Kelder het feit dat mannen meer – of, zoals hij het noemt, “het echte” – geld verdienen presenteert als een schouderklopje voor mannen. We hebben eeuwenlang geleefd in een samenleving waarin vrouwen nauwelijks zelfstandig vermogen konden opbouwen. Getrouwde vrouwen waren in Nederland tot 1956 zelfs handelingsonbekwaam: ze mochten zonder toestemming van hun man geen contracten sluiten of zelfstandig financiële beslissingen nemen. Tot 1957 werden veel vrouwen bovendien automatisch ontslagen zodra ze trouwden, en pas in 1980 werd de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen ingevoerd. Dat mannen daardoor nog altijd oververtegenwoordigd zijn in de Quote 500 is nogal logisch. Historisch gezien is het juist opmerkelijk dát er inmiddels vrouwen in die lijst staan.
Dan zijn volgende punt: geen enkele vrouw zou haar vermogen “zelf” hebben verdiend. Ik ben benieuwd hoeveel mannen in de Quote 500 wél volledig selfmade zijn. Internationaal onderzoek van vermogensadviesbureau Wealth-X liet al zien dat een aanzienlijk deel van de ultrarijken hun vermogen geheel of gedeeltelijk erfde. Ook in de Nederlandse Quote 500 bestaat een fors deel van het vermogen uit familiebedrijven die van generatie op generatie worden doorgegeven. Blijkbaar verandert geërfd vermogen bij mannen in ondernemerschap, terwijl hetzelfde vermogen bij vrouwen ineens een cadeautje van ‘pappie’ is.
Vervolgens had Kelder ook nog iets te zeggen over de manier waarop vrouwen hun geld verdienen: vier topmodellen en één vrouw met een “winkeltje”. Dat laatste klinkt natuurlijk heerlijk kleinerend, zeker als je weet dat hij doelt op de miljoenenonderneming My Jewellery. En dat verwijt over topmodellen fascineert me misschien nog wel meer. Model zijn is fysiek zwaar werk, maar belangrijker nog: het zegt iets over de manier waarop economische waarde voor vrouwen wordt gecreëerd. Als een aanzienlijk deel van de financieel succesvolste vrouwen bekend is geworden dankzij hun uiterlijk, zegt dat niet alleen iets over die vrouwen. Het zegt vooral iets over de samenleving die vrouwelijke schoonheid structureel beter beloont dan vrouwelijke expertise, technische kennis of ondernemerschap.
Dat vrouwen relatief vaak rijk worden met hun uiterlijk is dus eerder een spiegel. Hetzelfde geldt voor Kelders volgende observatie: “Vrouwen willen in verzorgende beroepen werken, bij de overheid, in de zorg en in het onderwijs. Mannen kiezen gewoon voor financiële beroepen en technische beroepen.” Dat klinkt alsof mannen en vrouwen op hun achttiende neutraal een studiegids openslaan en onafhankelijk van elkaar exact dezelfde stereotypen reproduceren. Maar wanneer miljoenen mensen dezelfde keuze maken, is dat zelden alleen een individuele keuze. Dan is er meestal sprake van socialisatie. Dat blijkt ook uit onderzoek. Volgens het CBS werkt ruim 80 procent van de werknemers in de zorg en het onderwijs uit vrouwen, terwijl in technische beroepen ongeveer driekwart van de werknemers man is. Die verschillen ontstaan bovendien al vroeg. Onderzoek van onder meer UNESCO en de OESO laat zien dat meisjes al op jonge leeftijd subtiele signalen krijgen dat techniek, natuurkunde en ondernemerschap minder goed bij hen zouden passen, terwijl zorgzaamheid en sociale beroepen juist als ‘vrouwelijk’ worden gezien. Zelfs wanneer meisjes even goed of beter presteren in exacte vakken, kiezen zij daardoor minder vaak voor technische studies.
Natuurlijk kiezen veel vrouwen uiteindelijk bewust voor de zorg of het onderwijs. Maar dat betekent niet dat die voorkeur volledig losstaat van de verwachtingen waarmee ze zijn opgegroeid. Dus als Jort Kelder de economische positie van vrouwen werkelijk zo’n belangrijk maatschappelijk probleem vindt, heeft deze Meid Met Mening (MMM) nog een suggestie. Sta de volgende keer je stoel aan de talkshowtafel eens af aan een vrouw met verstand van economie, ondernemerschap of arbeidsmarktongelijkheid. Dat levert waarschijnlijk minder virale fragmenten op. Maar wel iets waar de mensen wat aan hebben.