Waarom zijn vrouwen zo gefascineerd door gay mannen?

Door: Luuke Raaijmakers

Er zijn een paar dingen waar vrouwen op internet collectief hun verstand bij lijken te verliezen. Een nieuwe Stanley Cup. Een golden retriever met regenlaarsjes. Pedro Pascal die een interview geeft. En twee knappe mannen die verliefd op elkaar worden.

BookTok draait al maanden overuren vanwege Heated Rivalry, een romantisch verhaal over twee mannelijke ijshockeyers die elkaar stiekem beminnen. De Netflix-serie (en boekenserie) brachten allerlei emoties teweeg. Verliefdheid, verdriet en lust. Boeken zijn overal uitverkocht. TikTok staat vol vrouwen die snikkend verklaren dat deze fictieve mannen hun hersenen permanent hebben veranderd. Daarvoor gebeurde hetzelfde met Call Me By Your Name, Red, White & Royal Blue, Heartstopper en jarenlang met fanfictie over de gespeculeerde romance tussen ex-boyband-sterren Harry Styles en Louis Tomlinson.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Het stereotype is snel gemaakt. Heterovrouwen zouden homoseksuele mannen fetisjeren. Punt. Maar hoe langer je naar dit fenomeen kijkt, hoe minder overtuigend die verklaring eigenlijk wordt. Want de vraag is helemaal niet waarom vrouwen zo graag naar verliefde mannen kijken. De interessantere vraag is: waarom voelen zoveel vrouwen zich juist aangetrokken tot déze vorm van mannelijkheid?

We denken graag dat romantiek draait om aantrekkelijkheid. Dat vrouwen simpelweg “twee knappe mannen voor de prijs van één” krijgen. Dat speelt ongetwijfeld een rol. Maar psychologen en mediawetenschappers wijzen al jaren op iets veel fundamentelers. Vrouwen blijken zich namelijk veel sterker aangetrokken te voelen tot spanning, emotionele opbouw en verlangen dan tot seks alleen. Niet de slaapkamer is het hoogtepunt, maar alles daarvoor: de blikken, de twijfel, het onderdrukte verlangen, de bijna-aanraking.

Dat verklaart meteen waarom zoveel vrouwen juist smelten voor romances tussen mannen. Niet omdat de personages homoseksueel zijn, maar omdat zij vaak eindelijk mogen doen wat heteromannen in films opvallend weinig doen: praten en voelen. Ze twijfelen. Ze huilen. Ze zijn jaloers. Ze voeren moeilijke gesprekken zonder eerst drie gebouwen op te blazen. Ze worstelen met hun gevoelens en blijken ineens over een emotionele woordenschat te beschikken die je in veel romantische komedies alleen bij de vrouwelijke hoofdpersoon aantreft. Eigenlijk kijken vrouwen naar mannen die eindelijk eens het emotionele huiswerk doen waarvan ze hun Tinder-dates al jaren proberen te overtuigen.

Nog interessanter wordt het wanneer onderzoekers kijken naar de machtsverhouding. In een traditionele heterorelatie slepen we eeuwen aan culturele verwachtingen met ons mee. De vrouw is vaak nog steeds degene die het emotionele werk verricht, sociale agenda’s onthoudt, gevoelens bespreekt en subtiel vraagt of haar partner misschien ook een keer de vaatwasser wil uitruimen zonder daarvoor een medaille te ontvangen.

Bij twee mannen valt dat script grotendeels weg. Plotseling zie je twee mensen die op papier met dezelfde genderverwachtingen zijn opgegroeid. Niemand is automatisch de verzorger. Niemand hoeft per definitie “de vrouw” van de relatie te zijn. Dat maakt de dynamiek voor veel vrouwelijke kijkers fris. Niet omdat homoseksuele relaties geen machtsverschillen kennen — natuurlijk doen ze dat wel — maar omdat de traditionele man-vrouwverdeling even uit beeld verdwijnt.

Er zit nóg een psychologische laag onder. Vrouwelijke kijkers blijken zich tijdens romantische scènes vaak juist met de mannelijke personages te identificeren, in plaats van met de vrouwen. Dat klinkt misschien vreemd, maar eigenlijk doen vrouwen dat al hun hele leven. Literatuurwetenschappers beschreven decennia geleden al dat vrouwen gewend zijn verhalen te beleven via mannelijke hoofdpersonen, simpelweg omdat de meeste helden eeuwenlang mannen waren. Onderzoek van Lucy Neville laat zelfs zien dat meer dan de helft van de ondervraagde vrouwen zich tijdens seksuele fantasieën soms als een man voorstelt.

Dat maakt ook iets anders begrijpelijk. Veel vrouwen ervaren heteroseksuele seks op beeld helemaal niet als sensueel. Niet omdat ze preuts zijn, maar omdat er voortdurend een andere vrouw in beeld verschijnt. Een vrouw met een plattere buik, gladdere huid, vollere lippen en waarschijnlijk een personal trainer die haar al sinds haar twaalfde broccoli voert. Voor je het weet zit je niet meer in een romantische fantasie, maar ben je jezelf mentaal aan het vergelijken met iemand die drie uur in de make-up heeft gezeten. Bij twee mannen verdwijnt dat mechanisme grotendeels. De vergelijking valt weg. De vrouwelijke toeschouwer hoeft even niet óók zichzelf te beoordelen. Ze mag eindelijk gewoon kijken.

Jarenlang werd de vrouwelijke seksualiteit weggezet als ingewikkeld, mysterieus of simpelweg minder visueel dan die van mannen. Maar misschien kijken vrouwen juist ontzettend graag. Alleen niet altijd naar dezelfde dingen.

Tegelijkertijd is er ook een grens. Want bewondering kan omslaan in fetisjisering. Wanneer fans acteurs gaan stalken, hun seksuele geaardheid opeisen of homoseksuele mannen reduceren tot een romantische fantasie, slaat nieuwsgierigheid om in objectivering. Dan zijn homoseksuele mannen niet langer mensen, maar decorstukken in het liefdesverhaal van iemand anders.

Deze hype zegt dus minder over vrouwen of gay mannen, en meer over heteroseksuele verhoudingen. Want als miljoenen vrouwen massaal verliefd worden op fictieve mannen die kwetsbaar durven zijn, goed communiceren, emotioneel beschikbaar zijn en elkaar als gelijken behandelen, dan is de echte vraag niet waarom vrouwen zo graag naar gay romances kijken. De echte vraag is waarom ze die eigenschappen nog steeds zo zelden herkennen in de heteroromances die voor hen bedoeld zijn.