Waarom TikTok misschien wel de slechtste plek is voor feminisme
Door: Luuke Raaijmakers
Open TikTok en typ het woord feminisme in. Binnen een paar minuten weet je precies hoe een ‘echte’ vrouw zich anno 2026 hoort te gedragen. Ze eet een girl dinner. Ze gebruikt girl math. Ze straalt divine feminine energy uit. Ze heeft een female gaze-interieur, doet aan soft living, waarschuwt andere vrouwen nooit zwanger te worden omdat je neus er groter van zou worden, vertelt dat je mannen moet decentraliseren en eindigt haar video met de boodschap dat je vooral jezelf moet kiezen. Allemaal onder het mom van empowerment.
En toch bekruipt me steeds vaker het gevoel dat TikTok misschien wel één van de slechtste dingen is die het feminisme de afgelopen jaren is overkomen. Jonge vrouwen zijn namelijk niet massaal feminist geworden door feministisch TikTok. Integendeel. Ooit was feminisme een politieke beweging. Het ging over stemrecht. Economische onafhankelijkheid. Abortusrechten. Veiligheid. Kinderopvang. Gelijk loon. Collectieve verandering. Er werd actie gevoerd, gedemonstreerd, vergaderd en georganiseerd. De vijand was een systeem.
Een halfjaarabonnement op OPZIJ (€ 41,50) met als cadeau het boek Wegwijzer voor nabestaanden van Marieke Henselmans
€ 41,50€ 41,50Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Een jaarabonnement op OPZIJ (€ 81,50) met als cadeau TWEE boeken van Hedy d’Ancona
€ 81,50€ 81,50Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Op TikTok is die strijd vaak ingeruild voor iets heel anders: een persoonlijke lifestyle. Het moderne feminisme lijkt steeds minder te gaan over het veranderen van de wereld en steeds meer over het optimaliseren van jezelf. De vraag is niet langer: Hoe maken we de positie van vrouwen beter? De vraag is: Hoe ziet een feministische vrouw eruit? Je voelt het al; daar zit een fundamenteel verschil. Op sociale media wordt alles een identiteit, en dus ook feminisme. Niet alleen je kleding, interieur en huidverzorgingsroutine vormen je online merk, maar ook je politieke overtuigingen. Het algoritme beloont duidelijke hokjes, herkenbare esthetiek en simpele boodschappen. Complexiteit verkoopt nu eenmaal slecht in filmpjes van twintig seconden.
Dus wordt feminisme teruggebracht tot slogans. ‘Girls support girls.’ ‘Choose yourself.’ ‘Men are the problem.’ ‘Never settle.’ Klinkt soort van krachtig, maar het is ook veilig en nietszeggend. Want over de moeilijke vragen – hoe organiseer je betere zorg? Hoe bestrijd je partnergeweld? Hoe verklein je de loonkloof? Hoe verdeel je zorgtaken eerlijk? – gaat het ineens veel minder.
In plaats daarvan discussiëren we eindeloos over of een girl dinner feministisch is. Of een vrouw een pick me is. Of iemand genoeg female rage uitstraalt. Of je nog wel een girls girl bent als je date met iemands ex. Het bijzondere is dat veel van deze online trends beginnen vanuit een begrijpelijke frustratie. Vrouwen waarschuwen elkaar voor manipulatief gedrag van mannen. Ze bespreken ongelijke relaties. Ze delen ervaringen met seksisme. Daar is opzich niets mis mee, in de meeste gevallen.
Maar ergens onderweg lijkt de focus te verschuiven. Van het bekritiseren van systemen, naar het controleren van elkaar. Scroll maar eens door de reacties onder video’s van vrouwen. Binnen een paar seconden analyseren duizenden onbekenden haar kleding, haar lichaamstaal, haar vriend, haar make-up, haar carrière, haar zwangerschap, haar kinderwens of juist het ontbreken daarvan.
Niet zelden zijn het andere vrouwen die de strengste jury vormen, wat heel ironisch (en tragisch) is. Feminisme ontstond juist om vrouwen te bevrijden van voortdurende controle over hun gedrag. Nu gebruiken we feministische taal om nieuwe gedragscodes op te stellen. Je mag geen pick me zijn. Niet té veel over je vriend posten, maar ook niet te weinig. Niet te vrouwelijk. Niet te masculien. Niet te afhankelijk. Niet té onafhankelijk. Je moet precies de juiste hoeveelheid zelfliefde uitstralen, precies de juiste politieke mening hebben en vooral precies de juiste esthetiek bezitten.
Natuurlijk het liefst dit allemaal in beige tinten, gefilmd bij het gouden uur. Het algoritme smult ervan, en dat is geen toeval. Sociale media verdienen geld aan aandacht. En aandacht ontstaat door emoties, zoals verontwaardiging, jaloezie, woede of angst. Hoe sterker de emotie, hoe langer je blijft kijken. En hoe langer je kijkt, hoe meer advertenties je ziet. Kassa!
Juist daarom voelt TikTok soms alsof het feminisme steeds verder richting consumentisme en kapitalisme duwt. Empowerment wordt een product, wat je kunt bestellen door de juiste mensen te volgen en de juiste vibe te hebben. Het wrange is dat vrouwen daardoor steeds individueler gaan denken. Als jij ongelukkig bent, moet jij betere grenzen stellen. Als daten tegenvalt, moet jij jezelf kiezen. Als je onzeker bent, moet jij aan jezelf werken. Allemaal waardevolle adviezen, maar ze lossen zelden het onderliggende probleem op. Want maatschappelijke problemen zijn niet persoonlijk, ze zijn collectief (vandaar de naam).
Dat maakt TikTok-feminisme zo teleurstellend. Nog nooit hebben zoveel vrouwen ervaringen kunnen delen, en elkaar kunnen vinden. Maar tegelijkertijd zijn we elkaar ook steeds meer gaan bekijken als merken, als concurrenten en als wandelende meningen.
Misschien moeten we ons daarom afvragen wat feminisme eigenlijk probeert te bereiken. Meer perfecte vrouwen, of een betere wereld voor vrouwen? Want die twee zijn verre van hetzelfde.