Is aardig zijn slecht voor je gezondheid?

Door: Luuke Raaijmakers

Er bestaat een type vrouw dat iedereen graag op een verjaardag naast zich heeft. Ze vindt ieder restaurant prima. Past met liefde op je kinderen. Zegt ‘maakt niet uit’ wanneer het eigenlijk behoorlijk veel uitmaakt. Eet in een restaurant desnoods de verkeerde pasta op, omdat terugsturen ook weer zo’n gedoe is voor de bediening. En als ze zelf met veertig graden koorts op bed ligt, vraagt ze waarschijnlijk eerst of jíj nog iets nodig hebt. We noemen haar lief. Makkelijk. Zorgzaam. Een schat. Maar wat als al dat aardig zijn niet alleen iets oplevert?

Op sociale media duikt de laatste tijd een theorie op: de ‘liefste’ vrouwen zouden vaak kampen met chronische gezondheidsproblemen. In een video over dit fenomeen wordt peoplepleasing zelfs omschreven als een overlevingsreactie: sommige meisjes zouden al vroeg leren dat aardig, behulpzaam en gemakkelijk zijn de veiligste manier is om verbinding met anderen te behouden. Niet boos worden, geen gedoe veroorzaken, vooral niemand teleurstellen.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

Dat klinkt behoorlijk therapeutisch-TikTokkerig, maar er zit een serieus onderzoeksgebied achter. Psychologen noemen een verwant verschijnsel self-silencing: je eigen gevoelens, wensen of boosheid onderdrukken om relaties goed te houden. Een wetenschappelijke review vond verbanden tussen self-silencing bij vrouwen en onder meer depressie, eetstoornissen en een slechter psychologisch welzijn. Een onderzoek onder 290 vrouwen van middelbare leeftijd vond zelfs dat meer self-silencing samenhing met een grotere kans op plaque in de halsslagader, al bewijst zo’n verband natuurlijk nog niet dat het één het ander veroorzaakt.

Dan wordt het interessant. Want vrouwen zijn niet alleen hypothetisch zorgzamer. Ze dóén ook meer zorgwerk. Volgens het CBS gaf in 2024 17 procent van de Nederlandse vrouwen mantelzorg, tegenover 11 procent van de mannen. Het aandeel zwaarbelaste mantelzorgers was onder vrouwen zelfs bijna twee keer zo groot: 4,1 tegenover 2,1 procent. Tegelijk ervaren vrouwelijke werknemers vaker hoge werkdruk dan mannen: 34,5 tegenover 28 procent. Oftewel: de vrouw die nooit moeilijk doet, krijgt daar maatschappelijk nogal veel gelegenheid voor.

En chronische stress is niet alleen iets wat zich tussen je oren afspeelt. Langdurige stress beïnvloedt onder meer het hormonale stresssysteem, ontstekingsprocessen en de werking van het immuunsysteem. Dat maakt de volgende statistiek extra verleidelijk: ongeveer vier op de vijf mensen met een auto-immuunziekte zijn vrouw. Maar hier moeten we oppassen voor een wel erg aantrekkelijk verhaal. Vrouwen krijgen niet massaal lupus omdat ze te vaak ‘nee hoor, is prima!’ hebben gezegd. Auto-immuunziekten zijn complex en het sekseverschil wordt onder andere onderzocht vanuit genetica, hormonen en verschillen in het immuunsysteem. De precieze verklaring kennen wetenschappers nog niet. Stress kan een rol spelen, maar peoplepleasing als dé oorzaak aanwijzen is wetenschappelijk een enorme sprong.

Toch blijft de kern wel overeind. We leren vrouwen nog altijd dat eigenschappen als zorgzaamheid, inschikkelijkheid en zelfopoffering deugden zijn. Het compliment ‘zij denkt altijd eerst aan een ander’ klinkt prachtig, totdat je je afvraagt wie er eigenlijk aan háár denkt. Een onderscheid tussen aardig zijn en jezelf uitwissen is dus nodig. Vriendelijkheid betekent dat je iets voor een ander wilt doen. Peoplepleasing betekent dat je het gevoel hebt dat je het móét doen om aardig gevonden te worden. De gezondste vrouw is waarschijnlijk niet degene die nooit iemand teleurstelt. De kans is groot dat degene die af en toe haar eten terugstuurt, zelfs als dat de ober niet pleased.