Hebben wij last van zoochosis?

Door: Luuke Raaijmakers

Een ijsbeer loopt heen en weer langs dezelfde rotswand. Een olifant wiegt eindeloos met zijn lichaam. Een tijger trekt telkens hetzelfde rondje langs het hek. Dit gedrag wordt ook wel zoochosis genoemd: repetitief gedrag dat bij dieren in gevangenschap kan ontstaan wanneer hun leefomgeving onvoldoende aansluit bij hun natuurlijke behoeften. Soms vraag ik me af hoeveel wij eigenlijk van die tijger verschillen.

We worden wakker, grijpen onze telefoon, reizen naar kantoor, staren acht uur naar een scherm, reizen terug, kijken naar een ander scherm en vallen in slaap. De volgende ochtend beginnen we opnieuw. Ondertussen scrollen we met onze duim langs honderden mensen die we kennen zonder ze ooit te spreken. Het is een kooi, alleen een beter verkapte kooi. De mens is tenslotte een sociaal dier. Toch hebben we een samenleving gebouwd waarin onafhankelijkheid bijna een morele deugd is geworden. Je moet jezelf redden, jezelf ontwikkelen, jezelf verkopen en vooral niemand nodig hebben. Onderzoek laat bovendien zien dat blootstelling aan neoliberale ideeën samenhangt met meer competitie, sociale ontkoppeling en eenzaamheid.

De winkel van OPZIJ: losse nummers, abonnementen

En dus zoeken we verbinding op precies de plek waar geld wordt verdiend aan het zo lang mogelijk vasthouden van onze aandacht. Problematisch socialmediagebruik hangt samen met meer eenzaamheid; longitudinaal onderzoek suggereert dat die twee elkaar bovendien kunnen versterken. Wereldwijd voelt inmiddels ongeveer één op de zes mensen zich eenzaam. We zijn dus niet niet massaal slecht in gelukkig zijn. Waarschijnlijker is dat we dieren zijn die zichzelf een prachtige kooi hebben gebouwd, vervolgens de deur zijn vergeten en zich nu afvragen waarom we steeds hetzelfde rondje lopen.