De groei van hyperrealistische games: waarom willen we liever een imitatie van het leven dan zelf leven?

Door: Luuke Raaijmakers

Ongewild ben ik de afgelopen weken in game-algoritmes terechtgekomen, door de verschijning van twee immens populaire games: ‘The Legend of Zelda: Ocarina of Time Remake’, en ‘GTA VI’. In Ocarina of Time speel je een jongetje met grote elf-achtige puntoren, Link, die in het koninkrijk Hyrule prinses Zelda helpt om de grote vijand Ganondorf tegen te houden en de wereld te redden. En die wereld, die pakt mij wel. Uitgestrekte landschappen met hoge bergen, feeërieke muziek, heldere beekjes, mossige mysterieuze wouden en prachtige lichtinval. Om nog maar te zwijgen over alle prachtig aangeklede, fantasievolle personages. Hoewel ik niks met gamen heb (al heb ik het in alle eerlijkheid nooit geprobeerd) kon ik me heel goed voorstellen waarom nu al 5,2 miljoen mensen zich hebben verloren in deze game sinds de verschijning begin november. Het is een heerlijke ontsnapping aan onze eigen volgebouwde drukke wereld vol geluiden, moraal-loze techbedrijven, walgelijke wereldleiders, oorlogen, armoede, stervende natuur, en criminaliteit.

En dan heb je GTA VI. Het verhaal speelt zich af in de fictieve staat Leonida, gebaseerd op Florida. In de game kun je spelen als één van de twee hoofdkarakters; Lucia of Jason. Lucia is door familie problemen in de gevangenis terechtgekomen en Jason is een crimineel die werkt voor lokale drugshandelaren. Samen pleegt het koppel overvallen en zijn ze constant op de vlucht voor de politie. De wereld van GTA VI staat bekend om zijn grootsheid: er zijn stadsdelen waar criminaliteit hoogtij viert en rijkere gebieden, er is industriële architectuur en natuur waar spelers zelfs gaan vogelspotten. Ook de belevingswereld van de personages is heel dynamisch. Je kunt als Jason je vriendin Lucia verzorgen door haar voeten te masseren, dates in te plannen en haar bij te staan als ze met menstruele krampen in bed ligt, maar je kunt ook contact hebben met andere vrouwen of bezwijken aan verleidingen van de stripclubs. Datzelfde geldt voor Lucia, als je haar als hoofdkarakter kiest. Kortom, je kunt GTA VI het beste beschrijven als hyperrealistisch en levendig. Recensenten noemden de game “angstaanjagend realistisch”, en prezen de fotorealistische beelden, en details zoals zichtbare poriën in gezichten, barsten in het asfalt en rondzoemende muggen. Net zoals in het echte leven, dus.

Ik vind het prachtig om te zien hoeveel aandacht, liefde en tijd is gestopt om een game tot een waar kunstwerk te ontwikkelen. Zeker in tijden waarin efficiënte en kwantiteit de norm zijn. Maar toch is er iets aan deze ontwikkeling wat ik krom vind. Is het niet enigszins ironisch dat we een game prijzen om zijn levensechtheid, terwijl we het echte leven steeds minder leven? Gemiddeld hebben volwassenen een schermtijd van zo’n 9 uur per dag (alle apparaten bij elkaar opgeteld). Je kunt dus stellen dat we het grootste deel van onze wakkere tijd besteden in een artificiële versie van de wereld.

Dat hebben we niet altijd door, maar stel jezelf deze vragen eens: hoe vaak zie je de zon ’s avonds ondergaan? Heb je opgemerkt wanneer de boomblaadjes deze herfst begonnen te verkleuren en vallen? Of, nog zwartgalliger, hoe vaak bekijk je de details van de gezichten van je geliefdes? Ik durf te vermoeden dat maar weinig mensen hier een heel positief antwoord op kunnen geven. Toch zijn dit exact de details die we in games bewonderen; hoe meer het lijkt op het ‘echte’ leven, hoe beter. Maar we leven dit echte leven helemaal niet meer. De dubbelganger van het leven is de versie die we frequenter beleven, dan het leven waar het een reflectie van is. Dit doet me denken aan een quote die vaak verkeerd wordt geciteerd van Oscar Wilde: “Art imitates Life” (Kunst bootst het leven na). De auteur heeft deze zin namelijk helemaal nooit opgeschreven. Wilde schreef in zijn essay ‘The Decay of Lying’ het tegenovergestelde: “Life imitates Art far more than Art imitates Life” (Het leven bootst de kunst veel vaker na dan dat de kunst het leven nabootst). Met deze uitspraak wilde Wilde zeggen dat kunst niet slechts een spiegel van de werkelijkheid is, maar juist bepaalt hoe wij naar de wereld kijken. Volgens hem zien mensen bijvoorbeeld pas de schoonheid van mist in Londen nadat schilders en dichters hen hebben geleerd hoe ze daarnaar moeten kijken. Deze quote uit 1889 gaat – zoals veel gedachtes van beroemde oude denkers – nog steeds op. We zien soms de schoonheid van de wereld pas als we een reflectie ervan zien. Het enige wat we moeten leren is om omhoog te kijken en die wereld te gaan ervaren, in plaats van enkel naar de artificiële Londense mist te staren.